معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش‌وپرورش در بیستوسومین نشست معاونان و نمایندگان مجلات رشد، با تأکید بر جایگاه این نشریات در فرایند یادگیری و تربیت دانش‌آموزان، خواستار توجه بیشتر به اصول یادگیری شناختی، همسویی محتوای مجلات با برنامه‌های آموزش ابتدایی و بهره‌گیری از ظرفیت معلمان و دانش‌آموزان سراسر کشور در تولید محتوا شد.
به گزارش واحد خبر و رسانه دفتر انتشارات و فناوری آموزشی، بیستوسومین نشست سالانه معاونان آموزشی و نمایندگان مجلات
رشد سراسر کشور با حضور دکتر علی لطیفی، معاون وزیر و رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی
آموزشی؛ دکتر رضوان حکیم‌زاده، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش؛ دکتر صفدر سلطانی، مدیرکل آموزش و پرورش خراسان رضوی و معاونین ادارات کل آموزش
و پرورش و نمایندگان مجلات رشد استان‌های سراسر کشور و دست‌اندرکاران
تولید و انتشار مجلات رشد در روزهای 20 و 21 آبان‌ماه در مجتمع آموزشی، فرهنگی امام رضا (ع) شهر مقدس مشهد برگزار شد.
در این جلسه دکتر رضوان حکیم‌زاده، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش‌وپرورش با اشاره به نقش منابع یادگیری غیردرسی در نظام تعلیم‌وتربیت گفت: آموزش، یادگیری و تربیت صرفاً از طریق کتاب‌های درسی اتفاق نمی‌افتد و چه‌بسا بخش بیشتری از این فرایندها از طریق منابعی غیر از کتاب‌های درسی شکل می‌گیرد. وی افزود: محتوایی که در چارچوب رسمی کلاس درس و ساعت‌های تعیین‌شده ارائه می‌شود، به‌ویژه در میان کودکان، ممکن است با نوعی مقاومت مواجه شود؛ اما منابعی که متناسب با طبیعت و ویژگی‌های سنی آنان طراحی شده‌اند، پذیرش بیشتری دارند. مجلات رشد از این ویژگی برخوردارند و این موضوع یکی از نقاط قوت آن‌هاست.
اهمیت مجلات چاپی در عصر هوش مصنوعی
دکتر حکیم‌زاده با اشاره به گسترش فناوری‌های دیجیتال و هوش مصنوعی اظهار کرد: امروز با دانش‌آموزانی مواجه هستیم که بومیان عصر دیجیتال هستند و حفظ و تقویت عادت مطالعه و خواندن در میان آنان به کاری دشوار تبدیل شده است.
وی با اشاره به تجربه برخی کشورها در دیجیتالی‌کردن منابع آموزشی افزود: در سال‌های گذشته این تصور وجود داشت که ابزارهای دیجیتال می‌توانند جایگزین مناسبی برای کتاب و کاغذ باشند، اما تجربه‌های بعدی نشان داد که واگذاری بسیاری از کارکردهای منابع چاپی به فضای دیجیتال، آسیب‌هایی بیش از منافع آن به همراه دارد.
معاون آموزش ابتدایی با اشاره به موضوع «زمان استفاده از صفحه‌نمایش» و پژوهش‌های مرتبط با تأثیر آن بر تمرکز و رفتار دانش‌آموزان تأکید کرد: باید نسبت به میزان مواجهه کودکان با انواع صفحه‌نمایش، از تلفن همراه و تبلت تا تلویزیون و رایانه، حساسیت جدی داشته باشیم.
وی تداوم انتشار مجلات رشد به‌عنوان منابع یادگیری چاپی را در شرایط گسترش ابزارهای دیجیتال، ظرفیتی ارزشمند دانست و گفت: تنوع قالب‌های یادگیری، توجه به تصویرگری و بهره‌گیری از شیوه‌های متناسب با ویژگی‌های دوران کودکی از دیگر نقاط قوت این مجلات است.
ضرورت توجه به بار شناختی در طراحی مجلات رشد
دکتر حکیم‌زاده در ادامه با تأکید بر اهمیت بهره‌گیری از یافته‌های علوم شناختی در تولید محتوای آموزشی گفت: یکی از موضوعاتی که باید در مجلات رشد بیشتر مورد توجه قرار گیرد، «بار شناختی» یا حجم اطلاعاتی است که دانش‌آموز هنگام مواجهه با محتوای مجله دریافت می‌کند.
وی با اشاره به بهبود طراحی صفحات در برخی شماره‌های جدید مجلات رشد افزود: هرچند نسبت به گذشته فضای خالی بیشتری در صفحات دیده می‌شود، اما لازم است اصول یادگیری شناختی، به‌ویژه برای کودکان در سنین پایین‌تر، با دقت بیشتری رعایت شود.
معاون آموزش ابتدایی تصریح کرد: انتخاب قلم درشت‌تر، محدودکردن حجم محتوای ارائه‌شده و توجه به تعداد محرک‌های یادگیری از جمله اصولی است که باید در طراحی مجلات مورد توجه قرار گیرد. هنگامی که حافظه فعال کودک به‌طور هم‌زمان با حجم زیادی از اطلاعات مواجه می‌شود، به‌جای تمرکز بر موضوع اصلی، بخشی از ظرفیت ذهنی او صرف پردازش و تفکیک اطلاعات خواهد شد.
وی تأکید کرد: مجلات رشد می‌توانند با صفحات خلوت‌تر، مطالب متمرکزتر و بار شناختی متناسب با ویژگی‌های دانش‌آموزان تدوین شوند. حتی اگر یک صفحه تنها به یک مطلب اختصاص یابد، می‌توان اطمینان بیشتری داشت که توجه دانش‌آموز به همان موضوع معطوف می‌شود.
همسویی مجلات رشد با برنامه‌های آموزش ابتدایی
دکتر حکیم‌زاده با اشاره به ضرورت هماهنگی بیشتر میان محتوای مجلات رشد و برنامه‌های معاونت آموزش ابتدایی اظهار کرد: تولید مطالب مفید و متنوع ارزشمند است، اما باید توجه داشت که این محتوا تا چه اندازه با برنامه‌هایی که در مدارس اجرا می‌شود، ارتباط دارد.
وی افزود: در زیست‌بوم جدید برنامه درسی، تلاش کرده‌ایم برنامه‌هایی مانند مهارت‌آموزی، تقویت هویت ایرانی‌اسلامی دانش‌آموزان و برنامه جابر را در چارچوبی هماهنگ و در بستر فعالیت‌های مدرسه قرار دهیم. بنابراین ضروری است محتوای مجلات رشد نیز با این برنامه‌ها همسو باشد تا بتوان از ظرفیت آن‌ها به‌عنوان منابع یادگیری استفاده کرد.
معاون آموزش ابتدایی با اشاره به مهارت‌های محوری پیش‌بینی‌شده برای پایه‌های شش‌گانه دوره ابتدایی گفت: در پایه اول «ادب»، پایه دوم «نظم»، پایه سوم «مسئولیت‌پذیری در مصرف درست انرژی»، پایه چهارم «همدلی»، پایه پنجم «جرئت» و پایه ششم «تاب‌آوری» مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: اگر محتوای مرتبط با این مهارت‌ها در مجلات رشد ارائه شود، معلمان می‌توانند برای اجرای برنامه‌های آموزشی و تربیتی از این منابع استفاده کنند و ضرورتی برای تولید محتوای جداگانه وجود نخواهد داشت.
دکتر حکیم‌زاده همچنین با اشاره به برنامه تقویت هویت ایرانی‌اسلامی دانش‌آموزان اظهار کرد: موضوعاتی همچون «ریشه‌های من»، «سرزمین من»، «جغرافیای من»، «تاریخ من»، «باورهای من»، «مفاخر من»، «ایران من»، «ایران فردا» و «ایران در روزهای سخت» از محورهای این برنامه هستند که مجلات رشد می‌توانند بستر مناسبی برای پرداختن به آن‌ها فراهم کنند.
وی تأکید کرد: هنگامی که معلمان محتوای مورد نیاز برای اجرای برنامه‌های مدرسه را در مجلات رشد پیدا کنند، استفاده از این نشریات به‌صورت طبیعی گسترش می‌یابد و دیگر ضرورتی ندارد ترویج استفاده از آن‌ها صرفاً از طریق تبلیغ و تأکید بر تهیه اشتراک دنبال شود.
مجلات رشد باید آیینه ظرفیت معلمان و دانش‌آموزان سراسر کشور باشند
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش‌وپرورش در بخش دیگری از سخنان خود، خواستار گسترش دایره تولیدکنندگان محتوای مجلات رشد شد و گفت: ظرفیت تولید محتوا نباید به مرکز محدود بماند؛ ما می‌توانیم به وسعت ایران، تولیدکننده محتوا داشته باشیم.
وی با اشاره به تجربه واگذاری بخشی از فعالیت‌های تولید محتوای آموزشی به استان‌ها پیشنهاد کرد: بخشی از صفحات مجلات رشد به‌صورت هدفمند به آثار و نوشته‌های دانش‌آموزان اختصاص یابد و برای مشارکت معلمان و دانش‌آموزان استان‌های مختلف در تولید محتوای این نشریات برنامه‌ریزی شود.
دکتر حکیم‌زاده افزود: می‌توان تولید محتوای بخشی از شماره‌های مجلات را به استان‌ها سپرد تا معلمان و دانش‌آموزان مناطق مختلف کشور، فرصت حضور و دیده‌شدن در این نشریات را پیدا کنند.
وی با تأکید بر ضرورت تقویت احساس تعلق مخاطبان به مجلات رشد اظهار کرد: «اگر مجلات رشد ما بازتاب و آیینه تمام‌نمای ظرفیت بی‌بدیل همه دانش‌آموزان و معلمان ما باشد»، آنان احساس خواهند کرد که این مجلات متعلق به خودشان است.
معاون آموزش ابتدایی ادامه داد: انتشار آثار دانش‌آموزان و معلمان در مجلات رشد، احساس مشارکت و تعلق آنان را افزایش می‌دهد و می‌تواند زمینه شکل‌گیری هیئت تحریریه‌ای به وسعت ایران را فراهم کند. وی ابراز امیدواری کرد با استمرار همکاری‌های تخصصی میان معاونت آموزش ابتدایی و دست‌اندرکاران مجلات رشد، بتوان از ظرفیت این نشریات به شکلی هدفمندتر و مؤثرتر در خدمت برنامه‌های درسی و تربیتی بهره گرفت.
دکتر حکیم‌زاده در پایان تأکید کرد: همسویی مجلات رشد با برنامه‌های آموزشی و تربیتی می‌تواند انگیزه معلمان را افزایش دهد، زمینه حضور بیشتر دانش‌آموزان را فراهم کند و به استفاده بهره‌ورانه‌تر از ظرفیت این نشریات منجر شود.
برای مشاهده تصاویر بیستوسومین نشست سراسری معاونان و نمایندگان مجلات رشد در مشهد مقدس اینجا را انتخاب کنید.
