غلامرضا حیدریابهری، نویسنده شناختهشده و تأثیرگذار حوزه کودک و نوجوان، از جمله برگزیدگان «نشان افتخار رشد» بیستوسومین دوره جشنواره ملی کتاب رشد است. او که نخستین اثرش در سال ۱۳۷۴ منتشر شد، تاکنون بیش از ۳۰۰ عنوان برای کودکان و نوجوانان به رشته تحریر درآورده و چندین اثر ادبی، تاریخی و حدیثی نیز برای بزرگسالان تألیف کرده است. در بیستوسومین دوره جشنواره ملی کتاب رشد، این نویسنده توانمند حوزه کودک و نوجوان موفق به دریافت «نشان افتخار رشد» گردید.
به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی؛ این نویسنده برجسته در گفتوگویی صمیمانه با اشاره به کارکردهای سامانه سامان کتاب دبیرخانه جشنواره کتاب رشد، آن را گامی مؤثر در پاسخ نظاممند به دغدغه انتخاب کتاب برای کودکان و نوجوانان دانست و اظهار داشت: تا پیش از اعلام آمار نهایی در جلسه، تصور نمیکردم این حجم از آثار در سامانه بررسی و تأیید شده باشد. بر اساس آماری که در اختتامیه جشنواره کتاب رشد ارائه گردید بیش از 270 عنوان کتاب موفق به دریافت «اعتبارنامه نشان رشد» شدهاند که این موضوع نشاندهنده دقت، وسعت و زحمات فراوان کارشناسان این مجموعه در مسیر هدایت آگاهانه خانوادهها و مربیان به سوی کتابهای مناسب است.
نشان رشد؛ پاسخ نظاممند به دغدغه انتخاب کتاب
غلامرضا حیدریابهری، دارنده «نشان افتخار رشد» جشنواره ملی کتاب رشد، در ادامه گفتوگوی خود با اشاره به نگرانی همیشگی خانوادهها در انتخاب کتاب مناسب برای فرزندانشان اظهار داشت: یکی از دغدغههای جدی والدین این است که کتابی که تهیه میکنند، واقعاً برای فرزندشان مفید باشد و آسیبی به او وارد نکند. از آنجا که همه خانوادهها تخصص حرفهای در حوزه کتاب ندارند، وجود یک مرجع معتبر و مورد اعتماد، یک ضرورت جدی است.
وی با تأکید بر نقش نظاممند نشان رشد در کاهش این دغدغه افزود: نشان رشد دقیقاً چنین نقشی را ایفا میکند؛ این نشان به خانوادهها اطمینان میدهد که کتاب انتخابشده، حداقل استانداردهای لازم را دارد و میتوان آن را با خیال آسوده در اختیار کودک یا نوجوان قرار داد. پس از آن، انتخاب نهایی میتواند بر اساس سلیقه، شرایط اقتصادی و نیازهای فرزند انجام شود.
فرایند ارزیابی نشان رشد، سلیقهای نیست
این نویسنده پیشکسوت با تأکید بر ضرورت اطلاعرسانی شفاف درباره سازوکار اعطای نشان رشد تصریح کرد: اگر خانوادهها بدانند که یک کتاب چه مسیر کارشناسی دقیق و چندلایهای را طی میکند تا به نشان رشد برسد، اعتماد آنها دوچندان خواهد شد. این فرایند نه شخصی است و نه سلیقهای؛ بلکه حاصل تعامل مؤثر ناشران، نویسندگان و کارشناسان آموزشوپرورش و سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی است.
وی در ادامه به خانوادهها توصیه کرد: علاوه بر توجه به نشان رشد، میتوانند به سابقه ناشر، نویسنده و حتی تورق اجمالی کتاب نیز توجه کنند. بسیاری از والدین با کمی دقت و مطالعه سطحی محتوا میتوانند تشخیص دهند که یک کتاب در مجموع برای فرزندشان مفید است یا نه؟
کتاب خوب زمانی اثرگذار است که درست انتخاب شود
حیدریابهری با تأکید بر اهمیت توجه به مخاطب کودک گفت: گاهی کتابی از نظر محتوایی بسیار ارزشمند است، اما چون متناسب با سن، روحیه یا علایق کودک انتخاب نشده، مورد استقبال او قرار نمیگیرد. نباید تنها به کیفیت تولید کتاب توجه کرد؛ بلکه انتخاب درست و متناسب با مخاطب نیز اهمیتی اساسی دارد.
وی افزود: همانطور که هر کفش خوبی لزوماً برای هر پایی مناسب نیست، هر کتاب خوبی هم الزاماً برای هر کودکی مناسب نخواهد بود. بنابراین، توجه به علایق و نیازهای کودک، شرط اصلی ایجاد ارتباط مؤثر او با کتاب و زمینهساز اثرگذاری مطلوب آن است.
تشویق نویسندگان، سرمایهگذاری فرهنگی است
این نویسنده در بخش دیگری از گفتوگو با اشاره به تأثیر دریافت نشان افتخار رشد اظهار داشت: هر نوع تشویق، بهویژه وقتی از سوی یک نهاد فرهنگی معتبر انجام شود، برای نویسنده بسیار دلگرمکننده است. وی با تأکید بر نقش مؤثر این حمایتها در تداوم مسیر خلاقیت افزود: وقتی یک نویسنده میبیند اثرش توانسته با مخاطب کودک ارتباط برقرار کند، انگیزهای مضاعف برای ادامه مسیر پیدا میکند. نشان افتخار رشد نیز از همین جنس تشویقهای ارزشمند است که ضمن توجه به کیفیت آثار، به استمرار تولید محتوای مناسب برای کودکان و نوجوانان کمک میکند و در حقیقت نوعی سرمایهگذاری فرهنگی بر روی سرمایههای انسانی این عرصه به شمار میرود.
ضرورت گفتوگوی مستمر با نویسندگان
حیدریابهری در پایان این گفتوگو با ارائه پیشنهادی به متولیان سامانه رشد بر ضرورت تعامل مستمر با نویسندگان تأکید کرد و گفت: به نظر من، سامانه سامان کتاب جشنواره کتاب رشد میتواند علاوه بر ارزیابی کتابها، نتایج رصد کلان خود از وضعیت تولید کتاب کودک و نوجوان را نیز در قالب گفتوگو، نشستهای تخصصی یا گزارشهای تحلیلی با نویسندگان در میان بگذارد.
وی افزود: این تعامل میتواند در قالب جلسات استانی، نشستهای تخصصی یا حتی تولید محتوای رسانهای کوتاه انجام شود تا ضمن ایجاد فضای تبادل نظر میان کارشناسان و پدیدآورندگان، زحمات صورتگرفته در سامانه رشد با اثربخشی و فایده فرهنگی بیشتری همراه شود.