دوشنبه ۲۷ خرداد ۱۳۹۸ ۲۰:۰۷

مقالات منتخب فصلنامه های رشد

رشد آموزش هنر، شماره ۵۴، بهار ۹۸

آیینه خانه مفخم بجنورد و تأثیر تحصیل معماری در فرنگ

احوال دوگانه امروز جامعه ایرانی قدمتی بیش از یک سده دارد؛ دوگانگی‌ای ناشی از تعارض میان عالم نو و کهن. شناخت این احوال به‌خصوص در عالم معماری لازم می‌نماید. این شناخت را باید از نخستین معمارانی آغاز کرد که این احوال بر ایشان عارض شد. میرزا مهدی‌خان شقاقی ملقب به ممتحن‌الدوله از اولین استادان معماری است که در دوره قاجار برای تحصیل معماری به فرنگ فرستاده شد. بنای عمارت و آیینه‌خانه مفخم از آثار به جامانده از این استاد معمار است که در شهر بجنورد واقع شده است. با بررسی‌های انجام شده، مشخص می‌شود که این بنا در موارد بسیاری از قوانین و اصول معماری غرب پیروی کرده است. وجود عناصری مانند سنتوری، استفاده از نقوش اساطیری در سنتوری، ستون و نیم‌ستون‌هایی بی‌شمار و استفاده از سقف شیروانی بدون توجه به اقلیم منطقه از ویژگی‌های بارزی است که متأثر بودن معمار این بنا از فرهنگ غرب را به‌وضوح نشان می دهد.
۲۷ خرداد ۱۳۹۸
رشد آموزش پیش دبستانی، شماره ۳۹، بهار ۹۸

خلاقیت در خلأ متولد نمی شود

خلاقیت، قابلیت و توانایی بسیار مهمی در وجود آدمی است که نقش آن را در پیشبرد اهداف انسان در ابعاد گوناگون زندگی نمی‌توان نادیده گرفت.
۱۸ خرداد ۱۳۹۸
رشد آموزش ریاضی، شماره ۱۳۲، بهار ۹۸

غربت ناتمام کتاب های درسی

مجله رشد آموزش ریاضی، تداوم معنادار خود را مدیون تعامل و تبادل‌نظر دائمی با مخاطبان اصلی خود که معلمان ریاضی و دست‌اندرکاران آموزش معلمان ریاضی هستند، می‌داند. به همین دلیل، بیشترین تلاش اعضای هیئت تحریریه مجله، جست‌وجو برای پیدا کردن راه‌های مختلف ایجاد چنین تعامل و تبادل‌نظری بوده است. خوشبختانه از سال ۱۳۸۱ که به همت مسئولان محترم دفتر انتشارات کمک آموزشی، تولید و توزیع مجله، نظم بیشتری یافته و تیراژ آن نیز بالاتر رفته است، معلمان محترم ارتباط بیشتری با مجله خودشان برقرار کرده‌اند و بیشتر از گذشته، دیدگاه‌های خود را برای چاپ، ارسال کرده‌اند. به همین دلیل، آرزوی دیرینه دفتر انتشارات و تکنولوژی آموزشی و هیئت تحریریه مجله رشد آموزش ریاضی می‌رود تا تحقق یابد. در نتیجه، با نظر هیئت تحریریه مجله، قرار شد تا دیدگاه‌های ارسالی عیناً و بدون ویرایش چاپ شوند. در ضمن، از خوانندگان محترم استدعا داریم که پاسخ‌گو و منتقد دیدگاه‌ها باشند و تعامل و تبادل‌نظر را از طریق بازتاب بر آن‌ها، معنادارتر و کارآمدتر کنند.
۱۸ خرداد ۱۳۹۸
مروری به اندیشه های اجتماعی بایزید بسطامی

اخلاق نوع دوستانه:مروری به اندیشه های اجتماعی بایزید بسطامی

کار ما شاید این است/ که میان گل نیلوفر و قرن/ پی آواز حقیقت بدویم. (سهراب سپهری) آیا میراث عرفانی که از بزرگان عرفان ما، نظیر مولانا، سنایی، عطار، ابوسعید، بایزید و ... به یادگار مانده است، می‌تواند انسان امروزی را که به قول سهراب در «عصر معراج پولاد و اصطکاک فلزات» در میان هیاهو گرفتار آمده و با هزاران درد و بیماری روانی دست به گریبان است، به کار آید؟ این شخصیت‌ها «آواز حقیقت» هستند و برای انسان هر عصر و زمانی حرف دارند. میراث آن‌ها داروخانه بزرگی است که برای هر دردی، دارویی در پیشخوان خود دارد. این میراث کهن فقط برای تزئین (دکور) کتاب‌خانه‌ها نیست، باید خواند و درس‌ها گرفت. یکی از مهم‌ترین دلایل انحطاط اخلاقی در جامعه امروز ایرانی، دور شدن از دامان پرمهر و محبت این میراث گران‌بهاست. ما در این مقاله سعی داریم به این نکته بپردازیم که انسان امروزی چگونه می‌تواند از اندیشه‌ها و اقوال بایزید بسطامی بهره گیرد تا در آرامش کامل روزگار بگذراند. امید است که مقبول افتد.
۱۸ خرداد ۱۳۹۸
بررسی و تحلیل طنز در دوره مشروطه

بررسی و تحلیل طنز در دوره مشروطه

هدف از این تحقیق، بررسی و تحلیل ارتباط موضوعی کاربرد طنز در کتاب‌ها و مطبوعات مربوط به یک دوره تاریخی (دوران مشروطه) است. در این تحقیق، سعی شده است بازتاب وقایع تاریخی در آیینه طنز بررسی شود؛ چراکه این آیینه در بیان حقایق اجتماعی و سیاسی، شفاف‌ترین وسیله است. به بیانی دیگر، این پژوهش در زمینه طنز و انواع کاربردهای آن در کتاب‌ها و آثار ادبی، به همراه ذکر چگونگی بهره‌برداری نویسندگان، شعرا و مطبوعاتیان دوره مشروطه از طنز در بیان افکار انقلابی خویش است. در دوره مشروطه با ورود شعر از دربار به عرصه جامعه و تحت‌تأثیر روزنامه‌هایی که در قفقاز منتشر می‌شدند شعرا و نویسندگان ایرانی خیلی بیشتر از گذشته از طنز بهره بردند. به عقیده نگارنده، آزادی و وطن‌پرستی و دفاع از مظلومان از جمله ارزش‌های حاکم بر شعر و نثر دوره مشروطه است. در این مقاله، تعاریف و روش‌های طنز، انواع هجو، تاریخچه طنز و لطیفه در ایران، عوامل پیدایش انقلاب مشروطه، علل گرایش شاعران و نویسندگان و حتی روزنامه‌نگاران ـ به مفهوم امروزی ـ به طنز بررسی می‌شود و درباره پیش‌گامان مطرح این سبک از ادبیات معترض یا ادب انتقادی، مانند علی اکبر دهخدا، نسیم شمال و صابر، سخن به میان می‌آید. در پایان نیز نمونه‌های طنز از آثار سیداشرف‌الدین گیلانی، ایرج میرزا، ملک‌الشعراء بهار، فرخی یزدی، عشقی و ... ارائه می‌گردد. در این مقاله پژوهشی، از روش‌های کتابخانه‌ای و تحلیل محتوا استفاده شده است.
۴ خرداد ۱۳۹۸
رشد آموزش تاریخ، شماره ۷۱، بهار ۹۸

نقش معلم در آموزش تاریخ با تکیه بر شایستگی ها و صلاحیت ها

درس تاریخ در برخی از نظام‌های آموزشی جهان یکی از جذاب‌ترین و مهیج‌ترین درس‌ها محسوب می‌شود و در بسیاری از کشورها، برعکس، از ملال‌آورترین و خسته‌کننده‌ترین درس‌ها. در مقاله حاضر برآنیم که به‌طور خاص، و صرف نظر از یک سلسله علل و عوامل محیطی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی، نقش ویژه معلم تاریخ در فرایند تدریس را واکاوی کنیم؛ با طرح این سؤال اصلی که: معلم تاریخ چه نقشی در آموزش تاریخ دارد؟ و سؤال دیگر اینکه معلم تاریخ برای ارائه یک الگوی تدریس مؤثر و ثمربخش و تأثیرگذار نیازمند چه شایستگی‌ها و صلاحیت‌هایی است؟ فرض ما این است که معلم در صورت واجد بودن یک سلسله از صلاحیت‌های علمی، عملی و شخصیتی، مؤثرترین و محوری‌ترین نقش را در فرایند تدریس بر عهده دارد. در یک عبارت کوتاه، معلم یکی از مهم‌ترین ارکان مهم آموزش تاریخ است. با تکیه بر این صلاحیت‌ها و آگاهی‌ و توانمندی‌هاست که کلاس درس تاریخ به شورانگیزترین و لذت‌بخش‌ترین کلاس‌ها تبدیل می‌شود و با تکیه بر همین اصل، معلمان فاقد این توانمندی‌ها لطمات شدیدی به تاریخ، و آموزش تاریخ خواهند زد. با توجه به محوریت و نقش ممتاز معلمان تاریخ است که امروزه در بسیاری از کشورهای صاحب‌نام در حوزه‌های علمی، رویکرد آموزش معلمان تاریخ رویکردی استراتژیک و حیاتی است. مقاله حاضر بر اساس تجربه‌های عملی نگارنده و با استفاده از مطالعات و پژوهش‌های پژوهشگران تدوین شده است.
۱۸ فروردین ۱۳۹۸
رشد آموزش مدیریت مدرسه، شماره ۱۲۱، بهار ۹۸

سلامت تصمیمات مدیران با نگاه به آموزه های قرآنی

بهره نبردن از عقلانیت قرآنی و ضعف باورهای دینی در جامعه، به‌ویژه نزد تصمیم‌گیران، موجب آن می‌شود که مدیران در تصمیمات و فعالیت‌های خود بسیاری از ظرافت‌ها، دقت‌ها و ارزش‌های انسانی و اجتماعی را نادیده بگیرند.یکی از مسئله‌های اصلی که در این مقاله بررسی می‌شود، شناسایی نقش عقلانیت قرآنی و باورهای دینی در اخذ تصمیمات سالم و مناسب است.
۱۸ فروردین ۱۳۹۸
رشد آموزش قرآن و معارف اسلامی، شماره ۱۰۹، بهار ۹۸

فطرت ثابت، زمانه تغییر: مروری بر آموزه فطرت با تأکید بر آرای علامه طباطبایی

بخش نخست این مقاله را در شماره قبل ملاحظه فرمودید. در این شماره موضوع زمانه متغیر با فطرت ثابت بررسی میشود. البته بخش پایانی این مقاله در شماره آینده به چا پ خواهد رسید. انشاءالله
۱۸ فروردین ۱۳۹۸
رشد آموزش تربیت بدنی، شماره ۶۷، بهار ۹۸

حرکت اصلاحی و کارکردهای آن

در جامعه امروزی همه نوع دسترسی به فنّاوری و رفاه برای اکثر افراد جامعه فراهم شده است. در کنار این فزونی و کثرت رفاه و سرگرمی‌های ناشی از پیشرفت فنّاوری، بسیاری از عادت‌های نیک و پسندیده از جمله فعالیت فیزیکی و بازی، وضعیت‌های بدنی استوار (راست‌ قامتی) و فیزیــک بدنی متناسب که ناشی از فعالیت‌های کاری و بدنی روزمره است، تا حدودی از زندگی ما، جامعه و تا حد زیادی از زندگی فرزندان ما حذف شده است. دور شدن از وضعیت متعادل و بروز ناهنجاری در بین کودکان ما در آینده‌ای نه چندان دور باعث مشکلات فراوانی برای خود فرد و جامعه خواهد شد و هزینه‌های مادی و روانی زیادی را برای فرد و جامعه به بار خواهد آورد. به راستی دلیل این دور شدن از فعالیت‌ بدنی و حفظ وضعیت بدنی متعادل زندگی ما چیست؟ آیا به راستی همین فنّاوری به تنهایی قادر به دور کردن مردم از فعالیت بدنی شده است یا عوامل دیگری در این میان دخیل‌اند؟ آیا با عواقب این کمبود تحرک که منجر به ایجاد بسیاری از ناهنجاری‌های بدنی در سنین دبستان و دبیرستان شده است می‌توان مقابله کرد یا حداقل از شدت آن‌ها کاست؟ با پیشرفتی که در علوم ورزشی و در کنار آن، علوم توان‌بخشی و حرکات اصلاحی که به‌طور خاص هدف آن در وهله اول پیشگیری است، چگونه می‌توان به این مهم دست یافت و چه کارکردهایی را می‌توانیم از حرکات اصلاحی انتظار داشته باشیم تا شاید بتوانیم باری از دوش افراد و دانش‌آموزانی برداریم که به نوعی درگیر ناهنجاری‌های بدنی و مشکلات ساختار قامتی هستند.
۱۸ فروردین ۱۳۹۸
رشد آموزش زبان های خارجی، شماره ۱۲۷، بهار ۹۸

آموزش زبان خارجی به کودکان: شرایط و امکانات

آموزش زبان خارجی در کشور ما در دوره متوسطه آغاز می‌شود. در عین حال مدرسان زبان خارجی در مواردی با سؤال والدین در مورد سن مناسب یادگیری زبان خارجی روبه‌رو می‌شوند. این مقاله که با اتخاذ دیدگاه رایج درخصوص آموزش زبان خارجی به‌ویژه زبان فرانسه به کودکان می‌پردازد با مطرح کردن نوع محتوا و روش مناسب آموزش زبان خارجی به کودکان نشان می‌دهد که در این فرایند، پیچیدگی‌های زیادی وجود دارد. بنابراین لازم است در آموزش زبان خارجی به کودکان علاوه بر مسائل فرهنگی به این پیچیدگی‌ها نیز توجه شود. به عبارت دیگر لازم است در شروع زبان‌آموزی در دوره‌های دبستان و پیش‌دبستان با دقت و درایت عمل شود.
۱۸ فروردین ۱۳۹۸