لطفاً خودتان را معرفی بفرمایید.
بنده میثم دلیری گل هستم. در سال ۱۳۸۵ از هنرستان مشهد دیپلم طلا و جواهرسازی گرفتم. در آن زمان امکان ادامه تحصیل دانشگاهی در این رشته وجود نداشت و تنها رشتههایی مانند قلمزنی در دانشگاه اصفهان ارائه میشدند. به همین دلیل در رشته معماری ادامه تحصیل دادم و مدرک کارشناسی ارشد معماری گرفتم. اکنون بهعنوان هنرآموز رشته طلا و جواهرسازی در هنرستان مشغول تدریس هستم.
مهارت و تجربه شما چیست؟ در حال حاضر چه فعالیتی دارید؟
تخصص من در رشتههای هنری مشبک فلز، طلا و جواهرسازی و نقاشی سیاهقلم است. در حال حاضر در حوزه فروشندگی مصنوعات قیمتی فعالیت میکنم.
بازار کار این رشته را چگونه ارزیابی میکنید؟
رشته طلا و جواهرسازی از دیرباز در سراسر جهان جزو رشتههای مطرح بوده است. با ورود فناوری، این حوزه متحول شده و همچنان بازار کار بسیار خوبی دارد؛ بهشرط آنکه فرد بتواند خود را با فناوریهای روز همگام کند.
برای ورود هنرجویان به بازار کار چه زمانی مناسب است؟
هنرجویان باید از همان پایه دهم وارد بازار کار شوند. این رشته شاخههای متنوعی دارد؛ از فروشندگی گرفته تا فعالیتهای کارگاهی. برخی وارد حوزه فروش میشوند و برخی با شناخت افراد فعال در ساخت، وارد کارگاهها میشوند. با توجه به ارزش بالای طلا، ورود به کارگاههای طلا و جواهرسازی ساده نیست و نیازمند اعتماد و شناخت است. توصیه میکنم هنرجویان از همان ابتدا بهصورت عملی وارد بازار شوند تا برای یادگیری در کلاس هم انگیزه بیشتری داشته باشند.
شاخههای این رشته کداماند؟
رشته طلا و جواهرسازی بهطور کلی به دو شاخه ساخت و طراحی تقسیم میشود. زیرشاخههای آن شامل آبکاری، ریختهگری، مخراجکاری یا نشاندن سنگهای قیمتی، قالبسازی، ساخت زیورآلات سنتی و مدرن، و ترکیبی از اینهاست. همچنین شاخههای دیگری مانند تعمیرات، همگذاری (مونتاژ)، فروش حضوری و برخط، عیارسنجی، قالکاری (بازیافت فلزات قیمتی)، قلمزنی و گوهرشناسی نیز وجود دارند. همچنین، از زیرشاخههای میانرشتهای میتوان عکاسی تخصصی از زیورآلات برای ارائه محصول به مشتری را نام برد. همینطور از ترکیب رشته طلا و جواهرسازی با رشتههای چوب، سفال و شیشه آثار زیبایی خلق میشود.
برای شروع کار در این رشته چه میزان سرمایه و امکانات اولیه لازم است
در شروع، حدود ۲۰ میلیون تومان برای خرید وسایل شخصی و شروع به کار نیاز است. برخی تجهیزات هم مانند دستگاه چرخنورد بهصورت اشتراکی قابلاستفادهاند. با همین سرمایه میتوان در هر فضایی در خانه یا بهارخواب کار را آغاز کرد.
با توجه به قیمت بالای طلا، آیا خرابشدن قطعه کار هزینهبر است؟
همانطور که گفتم، یکی از زیرشاخههای مهم این رشته قالکاری است؛ یعنی بازیافت فلزات قیمتی. اگر قطعهای در مراحل ساخت آسیب ببیند، میتوان آن را بازیافت کرد. بنابراین چیزی به نام سوختن یا ازبینرفتن طلا وجود ندارد. در آموزشهای هنرستان و دانشگاه نیز از فلزاتی مانند مس، برنج و نقره استفاده میشود که نقره به دلیل شباهت زیاد به طلا، کاربرد بیشتری دارد.
به نظر شما این رشته بیشتر نیازمند مهارت عملی است یا دانش نظری؟
با پیشرفت فناوری، اهمیت دانش نظری افزایشیافته است. اما در سطح هنرستان میتوان گفت حدود ۶۰ درصد آموزش عملی و ۴۰ درصد نظری است.
شرایط ادامه تحصیل در این رشته چگونه است؟
ادامه تحصیل در دو شاخه ساخت و طراحی امکانپذیر است. هنرجویان میتوانند از طریق آزمون فنیوحرفهای، آزمون سراسری (کنکور) هنر یا علمیکاربردی وارد دانشگاه شوند. برخی مراکز نیز پذیرش بدون آزمون دارند. امکان ادامه تحصیل در رشته طلا و جواهر در ایران در حال حاضر تا دوره کارشناسی فراهم است و میتوان در دانشگاههای دولتی، غیرانتفاعی، آزاد و علمیکاربردی سراسر کشور تحصیل کرد.
نرمافزارهای موردنیاز این رشته کداماند؟
در هنرستان، درسهای تخصصی رشته ساخت شامل ریختهگری، طلا و جواهرسازی، ساخت النگو، زیورآلات سنتی، تعمیرات و فروشندگی است. در شاخه طراحی، مبانی مقدماتی رایانه (کامپیوتر)، نقوش سنتی و فرنگی، طراحی دوبعدی و سهبعدی و نرمافزارهای تخصصی این کار شامل ماتریس، راینو، زیبراش و کورل آموزش داده میشوند. ماتریس نرمافزاری تخصصی در طراحی طلا و جواهر است که فرمانهای تخصصی ساخت زیورآلات را نیز دارد. مراحل ساخت شامل طراحی اولیه، توسعه طرح، مدلسازی سهبعدی، ساخت نمونه اولیه و تولید محصول نهایی مانند گردنبند، دستبند یا انگشتر است.
برای موفقیت در بازار کار چه مهارتهایی ضروریاند؟
در شاخه ساخت، مهارتهای ریختهگری، جوشکاری، نوردکاری و سوهانکاری بسیار مهماند. در طراحی نیز باید با ساخت آشنا باشید تا طرح قابلاجرا باشد. توصیه میکنم هنرجویان مدتی در کارگاهها حضور داشته باشند تا تجربه عملی کسب کنند.
ارتباط با مشاوران و افراد باتجربه چقدر مؤثر است؟
مشورت با افراد باتجربه، بهویژه در مسیر شغلی، بسیار مؤثر است و میتواند از دوبارهکاریها و اشتباهها جلوگیری کند.
این مجله رشد هنرجو است و مخاطب اصلی آن هنرجویان هستند. اگر توصیهای به آنها دارید، بفرمایید.
توصیه میکنم هنرجویان این رشته از پایه دهم، طراحی را نیز در کنار ساخت یاد بگیرند. نرمافزارها در دسترساند و میتوان در خانه نیز آموزش دید. همچنین، حضور در کارگاههای بیرون از هنرستان، حتی بهصورت ناظر، بسیار مفید است. آشنایی با فروش، بازاریابی و ساخت بهصورت همزمان، مسیر موفقیت را هموارتر میکند.
سخن پایانی؟
سرفصلهای آموزشی و تجهیزات کارگاهی در هنرستانها بهروز و کافی نیستند. بنابراین ارتباط با بازار کار ضروری است. هنرستان نقطه شروع خوبی است، اما برای ادامه مسیر کافی نیست.