شاید تابهحال بیمار شده باشید. ممکن است هنگام بازی و ورزش، قسمتی از بدن زخمی شود. گاهی مشکل ساده است. میتوان آن را با استفاده از جعبهی «کمکهای اوّلیّه» یا درمانهای خانگی، برطرف کرد. برای مثال، بعضی از دلدردها، خراشیدگیها و بریدگیهای سطحی، در خانه درمان میشوند. امّا بعضیوقتها مشکل جدّیتر است و باید از اورژانس یا پزشک کمک بگیریم. جانوران حیاتوحش هم گاهی بیمار میشوند یا آسیبهایی میبینند. آنها هم دلدرد میگیرند، زخمی میشوند، دست و پایشان میشکند امّا به اورژانس، دکتر و بیمارستان دسترسی ندارند. با این حال، طبیعت راههایی برای درمان در اختیار آنها گذاشته است. بسیاری از جانوران، خودشان برای خودشان آمبولانس یا جعبهی کمکهای اوّلیّه هستند! میپرسید چگونه؟
مراقبت از خود
قبل از اینکه انسانها علم پزشکی را یاد بگیرند، جانوران روی کرهی زمین زندگی میکردهاند. جانوران همیشه خودشان از خودشان مراقبت کردهاند و هنوز هم با روشهایی مخصوص، بعضی از بیماریها را درمان میکنند. انگار که بعضی وقتها هر جانور، جعبهی کمکهای اوّلیّه، آمبولانس و پزشکِ خود باشد.
اورانگوتان زخمی
دانشمندان در کشور اندونزی، اورانگوتانی را مشاهده کردهاند که خودش را درمان میکند. او برگهای یک گیاه ویژه را میجَوَد و آن را روی زخم صورتش میگذارد. با این کار زخمهای اورانگوتان در طول یک هفته درمان میشوند. دانشمندان متوجّه شدهاند که این گیاه خاصیّت ضدّباکتریایی، ضدّالتهابى و ضدّقارچى دارد.
پماد حشرهای
پژوهشگران در کشور آفریقایی گابُن، شامپانزههایی را در هنگام درمان خود دیدهاند. این شامپانزهها حشرات را برای درمان خود، روی هوا شکار میکنند. بعد، آنها را لِه میکنند و روی زخمهای بدن خود یا شامپانزههای دیگر میمالند.
مورچهمالی!
کلاغها و جیجاقها و بیش از 200 نوع پرنده، برای درمان، خودشان را «مورچهمالی» میکنند! آنها برای راحت شدن از دست قارچها و باکتریهایی که لابهلای پرهایشان میروند و بیمارشان میکنند، خود را به لانههای مورچهها میرسانند. این پرندگان در خاکِ پر از مورچه میغلتند تا مورچهها لای پرهایشان بروند و آنها را تمیز کنند.
راهحل: استفراغ!
سگها و گربهها هم با مراقبت از خود ناآشنا نیستند. برای مثال، وقتی مشکل گوارشی یا مسمومیّت دارند، مقداری گیاه میخورند تا باعث استفراغ آنها شود. به عقیدهی دانشمندان آنها این رفتار را از زندگی اجدادشان در طبیعت آموختهاند.
تو میتوانی سمندر!
برخی از جانوران توانایی بازسازی اندامهای آسیبدیدهشان را دارند. آکسولوتل که یک گونه سمندر آبی از کشور مکزیک است، میتواند دست و پا، دم، آبشش، دندان، نخاع، مغز و حتّی بخشهایی از قلبش را بازسازی کند! دانشمندان برای پیشرفت علم پزشکی، روی این نوع جانوران مطالعه میکنند.
فرارِ کنهها
برخی پرندهها مانند گنجشکها و سِهرهها برای دور کردن کنهها از لانههایشان، موادّ مخصوصی را از روی زمین جمع میکنند و با خودشان به لانه میبرند. این مواد، کنهها را فراری میدهند.
فیلها و خاک
فیلها برای کمک به هضم غذا و بیاثر کردن سمّ باکتریها، خاک رُس میخورند. خاک رس میتواند باکتریهای رودهای و سمّ آنها را جذب کند. با این روش، ناراحتی معده و اسهال فیلها درمان میشود.
روشهای درمانی در طبیعت: دو نوع درمان در دنیای جانوران
1- استفاده از گیاهان، موادّ معدنی یا حشرات
جانوران برای درمان بیماریها، کاهش درد یا دفع انگلها، از گیاهان، مواد یا حشرات استفاده میکنند. انگلها موجوداتی هستند که برای خوردنِ غذا، به بدنِ جانوران دیگر میچسبند یا وارد بدن آن میشوند. این کار باعث بیماری و حتّی مرگ جانور میزبان میشود. برخی از جانوران به روشهایی که گفتیم، با انگلها مبارزه میکنند.
2- بازسازی اندامهای بدن
انسانها در بخشهای کمی از بدن خود امکان بازسازی دارند. برای مثال، اگر ناخنهایمان آسیب ببیند، دوباره ناخنهای جدیدی در جای قبلی میروید. بعضی از جانوران تواناییِ بیشتری در بازسازی اندامها و اعضای بدن خود دارند.