گزارش جهانی شادکامی تنها به نتایج حاصل از پاسخهای افراد به پرسش «مؤسسه گالوپ» در ارزیابی شادکامی افراد اکتفا نمیکند و آن را به مثابه متغیر وابسته در نظر میگیرد که متغیرهای دیگری بر آن تأثیرگذارند و نمره شادکامی را از مجموع متغیرهای اشاره شده ارائه میدهد. متغیرهای مستقل و تأثیرگذار بر میزان رضایت فرد از زندگی خویش عبارتاند از: عواطف مثبت؛ عواطف منفی؛ تولید ناخالص داخلی؛ حمایت اجتماعی؛ امید به زندگی سالم در بدو تولد؛ آزادی انتخاب؛ بخشش یا کمک کردن؛ ادراک فساد.
در گزارش اخیر شادکامی (2020)، ایران در جایگاه 118 جای دارد. نمره شادکامی و رتبه جهانی ایران بین سالهای 2013 تا 2020 نشان میدهد، وضعیت شادکامی مردم ایران چندان تغییری نداشته است و مردم ایران شادکامی خود را نزدیک به متوسط ارزیابی میکنند.
الف) شادکامی چطور سنجش میشود؟
در گزارش مذکور، شادکامی معادل «ارزیابی ذهنی فرد از وضعیت زندگی خود» تعریف شده است و برای سنجش شادکامی از سؤالهای ارزیابی زندگی «مؤسسه نظرسنجی گالوپ» استفاده میشود. مؤسسه گالوپ نیز از «مقیاس کانتریل» (1965) در ارزیابی فرد از زندگی خود بهره میگیرد. مؤسسه گالوپ از شهروندان در سطح جهانی سؤال میکند: «فرض کنید نردبانی دارای 10 پله است. پله صفر به معنای بدترین وضعیت و حالت زندگی، و پله 10 به معنای بهترین وضعیت و شرایط زندگی است. در حال حاضر شما احساس میکنید در کدام پله از نردبان ایستادهاید؟»
بر اساس پاسخهایی که شهروندان به این پرسش میدهند و در بازه 0 تا 10 وضعیت عمومی زندگی خود را ارزیابی میکنند، کشورها از حیث «رضایت از زندگی» رتبهبندی میشوند. گزارش جهانی شادکامی تنها به نتایج حاصل از پاسخهای افراد به پرسش مؤسسه گالوپ در ارزیابی شادکامی افراد اکتفا نمیکند و آن را به مثابه متغیر وابسته در نظر میگیرد که متغیرهای دیگری بر آن تأثیرگذارند. نمره شادکامی را از مجموع متغیرهای اشاره شده ارائه میکند. متغیرهای مستقل و تأثیرگذار بر میزان رضایت فرد از زندگی خویش عبارتاند از:
1. عواطف مثبت: در پنج گویه گنجانده شدهاند که مؤسسه نظرسنجی گالوپ هر ساله در کشورهای جهان آنها را میسنجد. این پنج گویه عبارتاند از:
● آیا احساس میکنید دیروز به خوبی استراحت کردید؟
● آیا تمام دیروز با شما به احترام رفتار شد؟
● آیا تمام دیروز به میزان زیادی لبخند زدید یا خندیدید؟
● آیا دیروز چیز جالبی یاد گرفتید یا انجام دادید؟
● آیا دیروز احساسات مثبت زیادی را مانند لذت بردن از زندگی تجربه کردید؟
2. عواطف منفی: این عواطف هم در پنج گویه گنجانده شدهاند که مؤسسه نظرسنجی گالوپ هر ساله در کشورهای جهان آنها را میسنجد و عبارتاند از:
● آیا دیروز درد جسمانی تجربه کردید؟
● آیا دیروز احساس منفی نگرانی را تجربه کردید؟
● آیا دیروز احساس منفی زیادی را، مثل غم، تجربه کردید؟
● آیا دیروز استرس (فشار روانی) زیادی را تجربه کردید؟
● آیا در طول دیروز عصبانی یا خشمگین بودید؟
3. تولید ناخالص داخلی: اطلاعات و آمار مربوط به این شاخص در گزارش شادکامی، از آمارهای منتشرشده بانک جهانی استخراج و استاندارسازی میشود.
4. حمایت اجتماعی: اطلاعات مربوط به حمایت اجتماعی حاصل یافتههای نظرسنجی مؤسسه گالوپ است. سؤال مرتبط با متغیر حمایت اجتماعی که توسط این مؤسسه از شهروندان پرسیده میشود، این سؤال است: «اگر در وضعیت دشواری و سختی باشید، دوستان و بستگانی دارید که در هر زمان که به آنها نیاز دارید، به شما کمک کنند یا خیر؟»
5. امید به زندگی سالم در بدو تولد: اطلاعات و آمار مربوط به این شاخص توسط «سازمان جهانی سلامت» فراهم میآید.
6. آزادی انتخاب: اطلاعات و آمار مربوط به آزادی انتخاب در گزارش جهانی شادکامی، حاصل یافتههای نظرسنجی مؤسسه گالوپ است. گالوپ از شهروندان میپرسد: «آیا شما از آزادی انتخاب در زندگی خویش رضایت دارید یا ناراضی هستید؟»
7. بخشش یا کمک کردن: اطلاعات و آمار مربوط به این شاخص حاصل یافتههای نظرسنجی مؤسسه گالوپ است. گالوپ از شهروندان کشورها میپرسد: «آیا در یک ماه گذشته به خیریهها و نیازمندان کمک مالی کردهاید؟»
8. ادراک فساد: اطلاعات مربوط به ادراک فساد در گزارش جهانی شادکامی، حاصل یافتههای نظرسنجی مؤسسه گالوپ است. گالوپ از شهروندان کشورها میپرسد: «آیا در کل حکومت فساد گسترده وجود دارد؟ و آیا در بخش تجارت و کسب و کار فساد گسترده وجود دارد؟»
ب) رتبه جهانی ایران در گزارش جهانی شادکامی
رتبه ایران در گزارش جهانی شادکامی بین سالهای 2013 تا 2020 موجود است. شایان ذکر است، در سال 2014 گزارش مذکور منتشر نشد. نمره شادکامی و رتبه جهانی ایران بین سالهای اشاره شده در جدول ۱ آمده است که نشان میدهد در این فاصله زمانی وضعیت شادکامی مردم ایران چندان تغییری نداشته است و مردم ایران شادکامی و رضایت از زندگی خود را نزدیک متوسط ارزیابی کردهاند.
ج) رتبه منطقهای ایران در گزارش جهانی شادکامی (2020)
در جدول ۲ بر اساس اطلاعات موجود در آخرین گزارش جهانی شادکامی (2020) کشورهای منطقه از حیث میزان شادکامی رتبهبندی شدهاند. امارات با نمره ۷۹۱/6 از 10، و کشور مصر با نمره 151/4 ، بیشترین و کمترین میزان شادکامی را دارا هستند. ایران با نمره 6۷۲/4 در رتبه نهم جای میگیرد.