خواجه نصیرالدین توسی در شهر توس (استان خراسان رضوی) به دنیا آمد. نامش محمّد بود. بعدها به خواجه نصیر مشهور شد.
محمّد از همان کودکی و نوجوانی به آموختن ریاضیات و هندسه علاقه داشت. او از دانش ریاضی در ستاره‌شناسی استفاده کرد و در این رشته هم مشهور شد.
خواجه نصیر مرکزی برای مطالعه‌ی ستارگان، به نام رصدخانه‌ی مراغـه، تأسیس کـرد. در ایـن رصدخـانه دانشمندان مشهوری از کشورهای مختلف جمع می‌شدند. در کنار این رصدخانه، کتابخانه‌ی بزرگی بود که برای علاقه‌مندان به دانش، مثل یک گنج بود.
در روزگاری که مغول‌ها به ایران حمله کردند، او به کمک مردم آمد و با زیرکی و دانایی از خـراب شدن شهرها و کشتن ایرانیان جلوگیری کرد.
از این مرد بزرگ چند چیز را می توان آموخت:
- از خردسالی تا بزرگسالی در حال آموختن بود.
- همیشه نظر دیگران را می‌شنید و به آن توجّه می‌کرد.
- دانش خود را برای خوش‌بختی مردم و آبادانی سرزمینش به کار می‌گرفت.