عکس رهبر جدید
چشم‌انداز برنامه‌های درسی در برنامه درسی و اصول ناظر بر آن

برنامه‌های درسی و تربیتی آموزش‌وپرورش کشورمان در راستای فرهنگ و تمدن ایرانی ـ اسلامی، با بهره‌گیری از الگویی بومی، زمینه‌ساز تربیت نسلی آشنا و متعهد به مسئولیت‌ها و وظایف در برابر خدا، خود، دیگران و طبیعت، حقیقت‌جو و خردمند، دانش‌پژوه و علاقه‌مند به علم و آگاهی، وطن‌دوست، مهرورز، جمع‌گرا و جهانی‌اندیش، بااراده و امیدوار، خودباور و دارای عزت‌نفس، امانت‌دار، دانا و توانا، پاک‌دامن و باحیا، انتخابگر و آزادمنش، خلاق و کارآفرین، مقتصد و ماهر، سالم و بانشاط، قانون‌مدار و نظم‌پذیر، متخلق به اخلاق اسلامی، وفادار به ارزش‌های اسلامی، ملی و انقلابی و آماده ورود به زندگی شایسته فردی، خانوادگی و اجتماعی و ... براساس نظام معیار اسلامی است. این برنامه دارای ویژگی‌های زیر است.

• برخوردار از یافته‌های معتبر علمی و پژوهشی با تأکید بر بومی‌سازی آن‌ها؛

منسجم، متعادل، کارآمد، نشاط‌آفرین، پویا، انعطاف‌پذیر و مشارکت‌پذیر در تولید و اجرا؛

ناظر به ویژگی‌ها، نیازها و فطرت دانش‌آموزان و نیازهای اساسی جامعه؛

بهره‌مند از تجربه‌های موفق ملی و جهانی با استفاده از ابزارها و شیوه‌های علمی و اثربخش؛

برخوردار از رویکردهای نوآورانه، آینده‌پژوهانه، واقع‌بینانه و متناسب با فطرت الهی انسان؛

تأکیدکننده بر نقش مدرسه به‌عنوان جلوه‌ای از تحقق مراتبی از حیات طیبه؛

مبتنی بر مبانی و ارزش‌ها و معارف اسلامی.

 

اصول ناظر بر برنامه‌های درسی و تربیتی

اصول ناظر بر برنامه‌های درسی و تربیتی در برنامه درسی ملی؛ به‌صورت هماهنگ و درهم‌تنیده ناظر بر سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و مدیریت برنامه‌های درسی و تربیتی از سطح ملی تا سطح مدرسه است. این اصول عبارت‌اند از:
 
تقویت هویت ملی: برنامه‌های درسی و تربیتی باید زمینه تقویت و پایداری هویت ملی را با تأکید بر تعمیق باورها و ارزش‌ها، فرهنگ و تمدن اسلام و ایران، زبان و ادبیات فارسی، ارزش‌های انقلاب اسلامی، میهن‌دوستی، وحدت و انسجام فرهنگی، استقلال ملی و همبستگی فراهم آورد.

اعتبار نقش یادگیرنده: برنامه‌های درسی و تربیتی باید به نقش فعال، داوطلبانه و آگاهانه دانش‌آموز در فرایند یاددهی ـ یادگیری و تربیت‌پذیری توجه نماید و زمینه تقویت و توسعه روحیه پرسشگری، پژوهشگری، خلاقیت و کارآفرینی را در وی فراهم سازد.
 
اعتبار نقش مرجعیت معلم: برنامه‌های درسی و تربیتی باید به نقش مرجعیت معلم در هدایت تربیتی برای تقدم تزکیه بر تعلیم، غنی‌سازی محیط تربیتی و یادگیری، فعال‌سازی دانش‌آموزان در فرایند یادگیری و تربیت‌پذیری و ترغیب آنان نسبت به یادگیری مستمر توجه نماید. همچنین زمینه ارتقای صلاحیت‌های اعتقادی، اخلاقی، حرفه‌ای و تخصصی معلم را فراهم سازد.

اعتبار نقش پایه‌ای خانواده: برنامه‌های درسی و تربیتی باید ضمن تقویت بنیان خانواده و تحکیم مناسبات خانوادگی و صله رحم، زمینه کسب شایستگی‌ها و مهارت‌های لازم را، برای تشکیل و مدیریت خانواده مبتنی بر ارزش‌ها و معارف الهی و تعمیق آداب و سبک زندگی اسلامی ـ‌ ایرانی دانش‌آموزان، فراهم آورد.
 
دین‌محوری: تمامی اجزا و عناصر برنامه‌های درسی و تربیتی باید مبتنی بر مبانی توحیدی و اصول و ارزش‌های اسلامی باشد.

جامعیت: برنامه‌های درسی و تربیتی باید به نیازهای گوناگون دانش‌آموزان و جامعه در سطوح محلی، منطقه‌ای، ملی و جهانی در کلیه ساحت‌های تعلیم‌وتربیت تأکید کند.

توجه به تفاوت‌ها: برنامه‌های درسی و تربیتی باید ضمن تأکید بر ویژگی‌های مشترک، به تفاوت‌های ناشی از محیط زندگی (شهری، روستایی، عشایری، فرهنگی و جغرافیایی) و نیز تفاوت‌های جنسیتی و فردی دانش‌آموزان (استعدادها، توانایی‌ها، نیازها و علایق) توجه کرده و از انعطاف لازم برخوردار باشد.

تعادل: برنامه‌های درسی و تربیتی باید به رعایت تعادل و پرهیز از افراط و تفریط و رعایت تناسب و توازن در توجه به ساحت‌های تعلیم‌وتربیت، هدف و محتوا و بهره‌گیری از روش‌های متفاوت در طراحی، تولید، اجرا و ارزشیابی از برنامه‌ها پایبند باشد.
 
یادگیری مادام‌العمر: برنامه‌های درسی و تربیتی باید زمینه کسب شایستگی‌ها و مهارت‌های لازم برای استمرار و معنادار شدن یادگیری و پیوستگی تجارب یادگیری در زندگی را برای دانش‌آموزان تأمین کند.

جلب مشارکت و تعامل: فرایند برنامه‌ریزی درسی و تربیتی باید زمینه مشارکت و تعامل مؤثر معلمان، دانش‌آموزان، خانواده‌ها و سایر گروه‌های ذی‌نفع، ذی‌ربط و ذی‌صلاح را در طراحی، تولید، اجرا و ارزشیابی برنامه‌ها فراهم نماید.
 

اهداف جریان تربیت با توجه به ساحت‌های تعلیم‌وتربیت

شایستگی‌های فردی و جمعی لازم جهت درک و اصلاح مداوم موقعیت خویش و دیگران براساس انتخاب و التزام آگاهانه و اختیاری را می‌توان به طرق گوناگون و برای سطوح و مراحل مختلف فرایند تربیت (برحسب شرایط متربیان و مقتضیات زمان و مکان و ...) تعیین نمود.

ولی در اینجا با توجه به ساحت‌های شش‌گانه تربیت و متناسب با حوزه تربیت و یادگیری علوم تجربی به‌صورت انتخابی، اهداف متناسب با این حوزه را در سطحی کلی بیان می‌کنیم:

1. کوشش مداوم فردی و جمعی برای حفاظت از محیط زیست و احترام به طبیعت؛

2. درک ویژگی‌های زیستی خود و پاسخ‌گویی مسئولانه به نیازهای جسمی و روانی خویش از طریق تعدیل غرایز و تمایلات و عواطف طبیعی، تقویت قوای جسمی و روانی و مبارزه با عوامل ضعف و بیماری؛

3. تلاش پیوسته جهت حفظ و ارتقای سلامت و بهداشت جسمی و روانی خود و دیگران؛ شناخت و بهره‌گیری از نتایج تجارب متراکم بشری در حوزه علم و فناوری (فهم و درک دانش‌های پایه و علوم کاربردی، کسب مهارت دانش‌افزایی، کسب دانش، بینش و تفکر فناورانه برای بهبود کیفیت زندگی، به کارگیری شیوه تفکر علمی و منطقی و داشتن تفکر انتقادی در مواجهه با مسائل زندگی)؛

4. بهره‌گیری و ارزیابی از یافته‌های علمی و فناورانه و ایجاد خلاقیت و نوآوری در آن‌ها جهت کشف صورت‌های جدید واقعیت یا خلق روش‌ها و ابزارهای نوین برای وصول به اهداف متعالی؛

5. برنامه‌ریزی و اجرای آگاهانه فعالیت‌های علمی ـ پژوهشی برای دستیابی خود و جامعه به آینده مطلوب؛

6. برقراری ارتباط سازنده با طبیعت از طریق شناخت و استفاده از طبیعت با هدف تکریم، تسخیر، آبادانی و آموختن از آن برای ایفای نقش سازنده در فعالیت‌های علمی در سطح ملی و جهانی؛

7. درک، کشف و تفسیر پدیده‌ها و رویدادهای طبیعی در جهت رمزگشایی و رمزگردانی از آن‌ها به منزله مخلوقات و آیات الهی.

همان‌طور که ملاحظه می‌شود در آموزش فیزیک، که بنیادی‌ترین شاخه علوم تجربی محسوب می‌شود و دامنه گستره محتوایی آن از بررسی بنیادی‌ترین ذرات مانند الکترون‌ها، پوزیترون‌ها، کوارک‌ها تا اجسام بسیار بزرگ همچون ستارگان و کهکشان‌هاست، بسیاری از اهداف مورد تأکید در ساحت‌های شش‌گانه تعلیم‌وتربیت را می‌توان دنبال کرد و شاید آموزش درست هیچ علمی به اندازه آموزش فیزیک سبب ارتقاء توانایی بشر نشده است.




منبع: رشد آموزش فیزیک؛ شماره ۱۳۲
تعداد بازدید : ۵۹
کد خبر : ۴,۰۱۰
نام را وارد کنید
ایمیل را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 10000
نظر خود را وارد کنید