مقدمه
رشته تولید برنامه تلویزیونی یکی از رشتههای نوپای زمینه هنر در شاخه هنرهای دیداری و رسانه است که از سال 1396 در هنرستانهای دخترانه و پسرانه هنرجو میپذیرد و تا به حال دو دوره فارغالتحصیل داشته است. این رشته هم مثل سایر رشتههای هنرستانی، علاوه بر درسهای عمومی شش کتاب تخصصی و کارگاهی و دو کتاب دانش فنی تخصصی و پایه دارد که هنرجویان علاقهمند به تولید برنامه تلویزیونی را برای ورود به دنیای کار آماده میکند.
هنرجویانی که در این رشته دیپلم میگیرند، چنانچه تمایلی به ادامه تحصیل در دانشگاه نداشته باشند، میتوانند در زمینههای گویندگی، مجریگری، دستیاری تصویربرداری، صدابرداری، تدوین و... جذب بازار کار شوند. اما اگر بخواهند در مسیرهای توسعه حرفهای رشته تولید برنامه تلویزیونی به تحصیل ادامه دهند، میتوانند در دورههای کاردانی، کارشناسی و کارشناسی ارشد بهعنوان کمکفنورز (کمکتکنسین)، فنورز (تکنسین) و فناورز ارشد این رشته شرکت کنند.
فرایند ارزشیابی برنامه درسی و اعتبارسنجی رشته
براساس فرایند اعتبارسنجی، هر پنج سال یکبار برنامه درسی رشته تولید برنامه تلویزیونی مورد ارزشیابی و اصلاح کامل قرار میگیرد. بهمنظور انجام این ارزشیابی، لازم است که مقدار تطابق برنامههای درسی با شایستگیهایی که مورد نیاز شغلهای این رشته هستند، سنجیده شود و نیز در تطابق با تغییرات رخداده در فناوریها، برنامه درسی نیز از منظر دنیای آموزش و دنیای کار بازنگری و اصلاح گردد.
کمیسیون تخصصی این رشته نتایج حاصل از ارزشیابی برنامه درسی را تحلیل و بررسی میکند تا با آگاهی بیشتر از نقاط ضعف و قوت برنامه درسی و کتابهای کارگاهی، مسیر هموارتری برای هنرجویان و هنرآموزان فراهم آید. تجزیه و تحلیل دادههای بهدست آمده از ارزشیابی براساس میزان تجهیزات، فضا و نیروی انسانی موجود در هنرستانهای سراسر کشور موجب شد ساختاری یکنواخت و منسجمتر در محتواهای مهارتی، مد نظر گروههای تألیف قرار گیرد و استانداردهای متناسبتری برای ارزشیابی در دنیای کار استخراج شوند.
کاربست نتایج ارزشیابی سبب شد، پودمانهای هر کتاب تغییرات جزئی و کلی داشته باشند. در بعضی موارد محتوای واحدهای یادگیری بازنویسی و در بعضی موارد دیگر محتوا از ابتدا تا پایان با نگاه پروژهمحوری دوباره نوشته شد. برای مثال در کتاب «تصویربرداری پایه دهم»، یک واحد یادگیری به پودمان چهارم اضافه شد و نیز هر دو واحد پودمان صدابرداری از نو نوشته شدند. این تغییرات همچنان در پایههای یازدهم و دوازدهم ادامه دارند. بدون شک نتایج حاصل از ارزشیابی، بدون وجود نیروهای انسانی متخصص و متعهد در امر آموزش، ایجاد فضاهای لازم و متناسب با محتواهای کارگاهی در هنرستانها، و تجهیزاتی که مورد نیاز است، ابتر خواهد ماند و تلاشهای دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی فنیوحرفهای و کاردانش به نتیجه نخواهد رسید.
چالشها و محدودیتهای رشته تولید برنامه تلویزیونی در فرایند ارزشیابی
برای انجام فرایند ارزشیابی، علاوه بر دنیای آموزش، باید به سراغ دنیای کار هم میرفتیم. در دنیای آموزش که باید از هنرجویان و هنرآموزان کمک میگرفتیم با چالشهای زیادی روبهرو نبودیم، اما در دنیای کار مجبور بودیم که وقت و انرژی خیلی زیادی صرف کنیم و متأسفانه گاهی هم به نتیجه نمیرسیدیم. بیگانهبودن استادان دانشگاهی و دنیای کار با رشته تولید برنامه تلویزیونی، در مرحله اول آنان را از وجود چنین رشتهای در هنرستانها شگفتزده میکرد، ولی در مرحلههای بعدی دلایلی را برای همکارینکردن با فرایند ارزشیابی مطرح میکردند که کار را برای ما دشوار مینمود.
پیشنهادها
رشته تولید برنامه تلویزیونی رشته نوپایی است، اما در بازار کار علاقهمندان و طرفداران زیادی دارد که این موضوع در گفتوگو با دانشآموزان بهروشنی دیده میشود. لذا شایسته است که در پایان دوره اول متوسطه وجود چنین رشتهای در هنرستانها و مراکز کاردانش به دانشآموزان پایه نهم و اولیای آنان اطلاع داده شود. مدرسههایی که این رشته را ارائه میدهند، حتماً باید از نظر بهکارگیری هنرآموزان متعهد و متخصص توجه و دقتنظر لازم را داشته باشند. همچنین از تجهیزات و فضای آموزشی مناسبی برخوردار باشند. بازدیدهای مستمر حوزههای ستادی و استانی برای حمایت، تقویت و تبیین بهتر و بیشتر این رشته باید در دست اقدام قرار گیرد.