آنها بعد از خستهشدن از پرواز کجا
میروند؟... معمولاً هر هواپیمای مسافربری بین 50 تا 100هزار ساعت پرواز
میکند. مقدار پرواز هواپیماهای پیشرفته بیشتر است. هواپیماهای باربری هم
از نظر فرا رسیدن دوران بازنشستگی، مانند هواپیماهای مسافربریاند. عمرِ
هواپیماهای آموزشی یا تفریحی کمتر است. نگهداری منظّم و تعمیرات بهموقع
میتواند عمر مفید هواپیما را افزایش دهد.
به هر حال روزی پایانِ
کار فرا میرسد. شرکتهای هواپیمایی، با توجّه به مقرّرات و مسائل ایمنی،
هواپیماهای پیر را باز نشسته میکنند. امّا نگران نباشید: بعضی از
هواپیماهای بازنشسته، شغلهای دیگری بهدست میآورند!
کار در موزه یا نمایشگاه
گاهی هواپیما در موزه یا نمایشگاه هوایی به تماشا گذاشته میشود. برخی موزههای هوانوردی، مجموعهای کامل از هواپیماها را نگهداری میکنند. مردم دوست دارند با دیدن هواپیماهای قدیمی با تاریخ پرواز آشنا شوند.
هواپیما، ابزار کمکآموزشی
مدرسههاى فنّیوحرفهای و دانشگاهها از هواپیماهای بازنشسته برای آموزش دانشآموزان و دانشجویان استفاده میکنند. این هواپیماها به آموزش تعمیر و نگهداری هواپیما، باز کردن و بستن قطعات و ایمنی پرواز کمک میکنند.
هواپیما موزه میشود
ممکن است از فضای داخلی هواپیما به عنوان موزه استفاده شود. برای مثال، هواپیمای پارک علم و فنّاوری پردیس به موزهی تجهیزات علوم هوانوردی تبدیل شده است. این هواپیما اکنون جایی است برای آزمایشهای مربوط به هوا، صوت و سرعت. همچنین میتوانید با نشستن در کابین خلبان، دکمههای حسگر و پدال و فرمان را لمس کنید. این هواپیما در سال 95 از فرودگاه مهرآباد به پردیس منتقل شد.
آموزش پرواز
از کابین خلبان میتوان برای شبیهسازی و آموزش پرواز استفاده کرد. کارآموزان در این هواپیماها سرعت تصمیمگیری، هماهنگی چشم و دست، و کار در موقعیّتهای خطرناک را فرا میگیرند.
هواپیما بازیگر میشود
هواپیمای بازنشسته، جای مناسبی برای فیلمبرداریِ صحنههای داخلی پرواز در فیلمهاست. در دکور بعضی از فیلمها هم از هواپیماهای بازنشسته استفاده میشود.
هواپیما، مکان عمومی
در بعضی از کشورها نیز هواپیما را به کتابخانه، رستوران، کافه و حتّی هتل تبدیل میکنند. تجربهى دیدن این مکانها، بهخصوص برای بچّهها جالب و جذّاب است. استفاده از فضای داخلی هواپیما برای ایجاد کتابخانه، سینما و رستوران بسیار هیجانانگیز است.
معمولاً خاطرهی خوبی از غذا خوردن هنگام پرواز وجود ندارد. شاید به این علّت که اندامهای چشایی در ارتفاع خوب عمل نمیکنند. بنابراین، رفتن به رستورانی که داخل هواپیماست، ممکن است تجربهای متفاوت باشد.
در تهران یک بوئینگ 707 متعلّق به شرکت هواپیمایی هما به رستوران تبدیل شده است. در شهر تبریز هم رستورانی در یک هواپیمای فوکر 100 مشغول به کار است.
هواپیما در پارک
بعضی از پارکها از هواپیماهای بازنشسته برای ایجاد جاذبهی گردشگری استفاده میکنند. در پارک بعثت تهران یک هواپیمای جنگ جهانی دوّم به تماشا گذاشته شده است. چند نمونه از هواپیماهای جنگی باقیمانده از دوران دفاع مقدّس نیز در محوّطهی بیرونی موزهی دفاع مقدّس قرار دارند.
همچنین، یک نمونه بوئینگ 727 در پارکی تفریحی در اوهایو برای بازدید گذاشته شده است.
وقتی هواپیما میمیرد
هواپیماهای مُرده چه مسیری را طی میکنند و سرنوشت آنها چه میشود؟
تفکیک و بازیافت: بعضی از هواپیماهای مُرده به توقّفگاههای خاصّی منتقل میشوند. در این توقّفگاهها قطعاتی مانند موتور، سازههای فلزّی و قطعات الکترونیکی که قابلیّت بازیافت دارند، جدا میشوند. این قطعات برای استفادهی دوباره، به کارخانهها فروخته میشوند. این کار به کاهش هزینهها و حفظ محیطزیست کمک میکند.
دفع قسمتهای غیرقابل استفاده: موادّ خطرناکی مانند روغنهای صنعتی، باتریها و موادّ شیمیایی با شیوهای ایمن - بر اساس مقرّرات زیستمحیطی - دفع میشوند.