زبان برنامهنویسی «فرترن»1
فرترن کوتاه شده عبارت «Formula Translation» است که در سال 1957 میلادی توسط جمعی از مهندسان رایانه در شرکت «آیبیام» و با هدایت و راهنمایی جان بکاس (۲۰۰۷-۱۹۲۴)، مهندس رایانه آمریکایی، توسعه یافت. فرترن نوعی زبان برنامهنویسی ترجمهشونده (کامپایلشونده) برای محاسبههای علمی و عددی است. مترجم (کامپایلر) برنامه نوشتهشده را به کد ماشین تبدیل میکند. به دلیل بهینهبودن دستورهای برنامهنویسی با فرترن، مترجم آن سرعت بسیار بالایی در تبدیل برنامه نوشتهشده به کد ماشین دارد.
مزیت فرترن
ساختار دستوری فرترن در مقایسه با زبانهای همگذاری، به زبان انگلیسی بسیار نزدیکتر بود. همین عامل، برنامهنویسی را بسیار آسانتر میکرد و سبب موفقیت فرترن شد.
زبان فرترن برای کدام برنامهها مناسبتر است؟
از فرترن عمدتاً برای نوشتن برنامههایی مرتبط با مسائل علمی و ریاضی استفاده میشود. این اولین زبانی بود که از مفاهیم گوناگون ریاضی که در بسیاری از شاخههای فیزیک استفاده میشد، پشتیبانی میکرد. برای مثال فرترن در فیزیک هستهای، فیزیک کوانتومی، مکانیک شارهها (سیالات)، طرز کار هواپیماها و سامانههایی مانند توربینهای بادی، کاربرد فراوانی دارد.
سامانههای علمی
فرترن هنوز هم در موارد زیادی در حال استفاده است. بسیاری از سامانههای علمی از کدهایی استفاده میکنند که هر چند دههها پیش نوشته شدهاند، اما در طول زمان ثابت شده است که بسیار قابل اعتماد هستند. از فرترن همچنین برای پیشبینی آب و هوا بهره گرفته میشود.
زندگینامه گریس موری هاپر
گریس هاپر (۱۹۹۲-۱۹۰۶)، ریاضیدان آمریکایی، به عنوان نخستین بانوی نرمافزار و مدرس برنامهنویسی رایانه شناخته میشود. وی در توسعه زبان برنامه نویسی «کوبول» که برای کسبوکار مناسب است مشارکت داشت. او یکی از اولین مترجمها را توسعه داد و ایده او برای ابداع زبانهای برنامهنویسی سطح بالا که به زبان انگلیسی شبیه باشند، به فراگیرشدن استفاده از رایانهها کمک کرد.
زبان برنامهنویسی بیسیک
بیسیک کوتاه شده عبارت «Beginner’s All-purpose Symbolic Instruction Code» به معنای «کد دستورالعمل نمادین همه منظوره مبتدیان» است که در سال 1964 میلادی ابداع شد. جان جی کیمنی (1992-1926) و توماس ای کورتز (متولد 1928)، از استادان ریاضی «دانشگاه دارتموث» در آمریکا، زبان برنامهنویسی سادهای میخواستند که بتوانند از آن برای تدریس استفاده کنند. آنها همچنین سامانهای را توسعه دادند که در آن برنامهنویسان میتوانستند برنامههای نوشته شده خود را بلافاصله پس از واردکردن آن در رایانه، اجرا کنند.
بیسیک برای همه
بیسیک طوری طراحی شده بود که یادگیری آن نه فقط برای ریاضیدانان، بلکه برای همه آسان باشد. به همین دلیل برنامهنویسی بیسیک خیلی زود پس از معرفی، جزو برنامه درسی بسیاری از دانشگاهها شد. دانشجویان همه رشتهها (مانند مهندسی، علوم پایه، پزشکی و هنر) پس از یادگیری این زبان میتوانستند از آن در پروژههای خود استفاده کنند.
رایانههای شخصی
محبوبیت بیسیک در دهههای 1970 و 1980 میلادی، و به خصوص زمانی که در اواسط دهه 1980 رایانههای شخصی برای اولین بار در دسترس عموم قرار گرفتند، افزایش یافت. حتی بیشتر رایانهها با نسخهای از پیش نصبشده بیسیک عرضه میشدند که همین امر سبب شد بسیاری از کاربران به موضوع برنامهنویسی علاقهمند شوند. زبان برنامهنویسی بیسیک ساختاری ساده داشت و برای یادگیری آسان بود. بهعلاوه به کاربران اجازه مید1د برنامهای بنویسند که در کسبوکارشان یا به عنوان سرگرمی به آنها کمک کند.
این برنامه به چاپ «Hello, World!» ادامه میدهد تا زمانی که متوقف شود.
بیسیک دانشآموزی
در سال 1981 میلادی نسخهای از بیسیک معرفی شد که برای دانشآموزان علاقهمند در سراسر دنیـا امکـان یادگیری کدنویسـی بـه زبـان بیسیک را فراهم میکرد.
رزبری پای2
از اوایل دهه 1990 میلادی به بعد، رایانهها بهطور فزایندهای کاربرپسند شدند؛ تا جایی که این امر کاربران را از نوشتن برنامهنویسی دور کرد. ایبن آپتُن، مخترع انگلیسی (متولد 1978)، رایانههای رزبری پای را در سال 2012 میلادی در تلاشی برای معکوسکردن این روند توسعه داد. رزبری پای رایانهای بسیار کمهزینه و ساده است که به صورت استاندارد «پایتون» و «اسکرچ» روی آن قرار دارند و برای انواع پروژهها میتوان از آن استفاده کرد.
پینوشتها
1. Fortran
2. Raspberry Pi