اولین همایش ملی هویت
کودکان ایران اسلامی در دوره پیشدبستانی، با حضور وزیر، معاون آموزش ابتدایی، مدیر کل آموزش پیشدبستانی، دبیر شورای
عالی آموزشوپرورش
و تعدادی از مدیران کل و معاونان آموزش ابتدایی ادارات کل آموزشوپرورش سراسر کشور در
روزهای 30 آبان و اول آذرماه 1397 در شهر یزد برگزار شد.
دکتر سیدمحمد بطحایی،
وزیر آموزشوپرورش،
در این همایش که امام جمعه و سرپرست استانداری یزد نیز در آن حضور داشتند، طی
سخنانی گفت: «سیاست ما در دوره پیشدبستانی، سیاست تعمیق هویت بچهها و ارتباط و تعامل بیشتر با خانوادهها و آموزش آنها و آموزش متمرکز
مربیان پیشدبستانی
است».
وی افزود: «هویت یکی
از مهمترین
مؤلفههای
شخصیتی، منشی و رفتاری افراد است که بیشتر در دوران کودکی ایجاد میشود. به عبارت دیگر، کیستی
و چیستی ما اغلب در دوران کودکی و نوجوانی شکل میگیرد».
دکتر بطحایی با تأکید
بر این نکته که خانواده یکی از مهمترین محیطهایی است که هویت در آن شکل میگیرد، گفت: «متأسفانه در حال حاضر
خانواده در خطر تهدید جدی است و گسست نسلی، نقش محوری و مرجع خانواده را در
پرداختن به موضوع هویت کاهش داده و در مقابل سهم گروه همسالان در هویتبخشی کودکان و نوجوانان
در حال افزایش است.
نکته مهمی که باید به
آن توجه جدی داشته باشیم این است که مدرسه در دوران پیشدبستانی نسبت به خانواده سهم کمتری در
تعیین هویت دارد و خانواده است که در این دوران نقش اساسی در هویتبخشی به بچهها دارد، اما
متأسفانه گسست نسلی نقش خانواده را کمرنگ کرده است».
وی افزود: «یکی از
مهمترین
دلایل گسست نسلی در عصر حاضر، بالا رفتن میانگین سن ازدواج از 6/26 سال به 2/29
سال و دیگری کوچک شدن بعد خانوار از 7/5 به 3/3 نفر است. بنابراین، همه شاخصها نشان میدهد که سهم خانواده
در هویتبخشی
کودکان رو به کاهش و سهم همسالان رو به افزایش است. از این حیث، ما باید در دوره پیشدبستانی به خانواده
از جهت نقشی که در هویتبخشی دارد، توجه بیشتری داشته باشیم. مدرسه در دوره پیشدبستانی نمیتواند جای خالی
خانواده را در هویتبخشی پر کند و حتی اگر بخواهیم چنین کاری هم انجام دهیم، امکانپذیر نیست.
پس ما باید به شدت در
حوزه آموزش خانوادهها کار کنیم و ارتباطمان را با خانواده گسترش دهیم. خوشبختانه
ما این کار را هم شروع کردهایم و امروز با افتخار عرض میکنم که 70 درصد کودکان پیشدبستانی مشغول آموزشاند؛ در صورتی که این
رقم تا 6 یا 7 سال پیش حدود 11 درصد بود».
وزیر آموزشوپرورش در ادامه صحبت
خود، به موضوع تغییر تکالیف در دوره ابتدایی اشاره کرد و گفت: «نظر وزارت آموزشوپرورش هرگز بر حذف تکلیف
نیست. نظر ما این است که تکالیفی که دانشی و رونویسی است، در مدرسه انجام شود و تکالیف
خانه مهارتمحور
باشد و به سمت آموزش مهارت پیش رود».
آسیبهای کتب کمکدرسی در دوره ابتدایی
دکتر
بطحایی در این همایش،
استفاده از کتابهای
کمکدرسی
برای دوره ابتدایی را نادرست دانست و گفت: «استفاده از کتابهای کمکدرسی در دوره ابتدایی باعث جدایی بچهها از مدرسه میشود و یادگیری را بسیار
سخت و طاقتفرسا
میکند».
وی با بیان اینکه بچهها باید در مدرسه زندگی کردن را یاد بگیرند، ویژگیهای هویتی را تمرین کنند
و از یادگیری لذت ببرند، از معاونان دوره ابتدایی در سراسر کشور خواست که مدارس
ابتدایی نظارت مستمر داشته باشند و با معلمانی که نسنجیده کتابهای کمکدرسی را پیشنهاد میدهند، برخورد کنند.
حذف کتابهای کمکدرسی در دوره ابتدایی
گام اول وزارت آموزشوپرورش است و همه معلمان در راستای اجرایی شدن این امر در
مدرسه باید تلاش کنند». وزیر آموزشوپرورش سپس موضوع مهدکودکهایی را که زیر نظر وزارت آموزشوپرورش نیستند مطرح کرد و گفت: «در برخی
از این مهدکودکها
به مسئله هویت بچهها کمتوجهی میشود و به نام شادی و نشاط در یادگیری اتفاقاتی میافتد که از تأثیرات
مخرب آنها
نباید غافل شد. متأسفانه اینگونه اتفاقات که علت آنها حرفهای نبودن و کمتخصص بودن مربیان مهدهاست، تأثیرات بسیار
مخربی بر هویت بچهها دارند.
به نظر من، ضرر آموزش
زبان خارجی در دوره پیشدبستانی بیشتر از نفع آن است. یکی از دلایل این امر آن است که
آموزش زبان خارجی، حامل فرهنگ است و این فرهنگ بر هویت بچهها تأثیر میگذارد و شالوده فرهنگ کودکان را شکل میدهد و تغییر آن بعدها
و در سنین بالاتر دشوار است».
ایشان در پایان گفت:
«وزارت آموزشوپرورش
طی ماههای
گذشته در تلاش بوده است که محیط آموزشی را محیطی فعال، مؤثر و لذتبخش تبدیل کند؛ تا جایی
که اکنون آموزش متمرکز مربیان پیشدبستانی در حال برگزاری است و اتاق بازیهای آموزشی در سه پایه اول ابتدایی در
مدارسی که امکان آن وجود داشته، راهاندازی شده است».
سخنان
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزشوپرورش
دکتر
رضوان حکیمزاده،
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزشوپرورش یکی دیگر از سخنرانان اولین همایش ملی هویت کودکان ایرانی
اسلامی در دوره پیشدبستانی بود. ایشان با تأکید بر این نکته که اگر برنامهریزی تربیت و آموزش
از مهدکودک آغاز نشود به اهداف دست پیدا نمیکنیم، گفت: «توسعه کشور نیازمند سرمایهگذاری روی تربیت درست
کودکان است». وی افزود: «ما باید هدف خود را مشخص کنیم و ببینیم فعالیتهای تربیتی را برای
چه کسانی انجام میدهیم و اگر این باور را نداشته باشیم که برای تربیت درست بچهها باید از پیشدبستانی شروع کنیم،
بازنده هستیم».
معاون آموزش ابتدایی
وزارت آموزشوپرورش
تصریح کرد: اگر میخواهیم توسعه داشته باشیم، باید ببینیم که چه چیزی برای تربیت
و آموزش کودکان مهیا میکنیم و امیدوارم این سرآغاز تربیتی ارزنده در دوره پیشدبستانی برای دانشآموزان باشد».
دکتر حکیمزاده با بیان اینکه
اندیشمندان دریافتهاند جای هر تربیت ارزندهای در پیشدبستانی است، گفت: «تربیت در دوران کودکی
با محوریت پیشدبستانی
باید در هر خانوادهای جای خود را پیدا کند». وی با اشاره به سخنان امام (ره) و
مقام معظم رهبری درباره تربیت کودکان در سنین پایین عنوان کرد: «ما باید در بسیاری
از رویکردها که بر نظام تعلیموتربیت ما حاکم شده است، با توجه به سخنان این بزرگواران تجدیدنظر
اساسی داشته باشیم».
وی افزود: «اهمیت پیشدبستانی به چهار دسته
پژوهشهای
حوزه علوم شناختی، اقتصاد آموزشی، پژوهشهای حوزه علوم اجتماعی و رفتاری و عدالت
آموزشی تقسیم میشود.
پژوهشهای حوزه علوم شناختی
نشان داده است که رشد مغز در سالهای اولیه کودکی بسیار سریع است و اکثر ارتباطات مغزی تا پنج
سالگی شکل میگیرند
و از آن پس شروع به رشد میکنند. بنابراین، اگر از این زمان مهم برای شکل دادن به شخصیت،
هویت، تربیت و یادگیری کودک استفاده کنیم، میتوانیم سرمایههای کشور را به خوبی تربیت کنیم. اقتصاد
آموزشوپرورش
بر سرمایهگذاری
روی نیروی انسانی تأکید دارد و ثابت شده است نرخ بازگشت سرمایه در سنین پایین بسیار
زیاد است».
دکتر حکیمزاده یافتههای علوم اجتماعی را
از مسائل مهم دوره پیشدبستانی دانست و گفت: «در ارتباط با رفتن کودکان به پیشدبستانی، پژوهشهای متعددی صورت
گرفته است. بسیاری از این پژوهشها نشان میدهند کودکانی که به پیشدبستانی رفتهاند از جهت شناخت عمومی، مهارتهای گفتاری و مقیاس
حافظه با کسانی که این دوره را درک نکردهاند، متفاوتاند. معنای عدالت آموزشی برخورداری از
فرصتهای
برابر یاددهی و یادگیری است؛ یعنی اگر دانشآموزی به کلاس اول میرود چه اندازه فرصت یاد
گرفتن دارد».
وی افزود: «کشورهای
توسعه یافته به دوره پیشدبستانی توجه و بر آن تأکید زیادی دارند. سرمایهگذاری عمده آموزشی آنها معطوف به این حوزه
است و در زمینه آموزش عالی کمتر سرمایهگذاری میکنند».
معاون آموزش ابتدایی
وزیر آموزشوپرورش
در ادامه، از شهر یزد بهعنوان شهر اصالت ارزشها، حافظ فرهنگ و تمدن باشکوه ایران یاد
کرد و گفت: «مردم استان یزد بسیار خردمند و همواره پیشتاز در حفظ عناصر هویت ایران
اسلامی بودهاند؛
تا جایی که یک نماینده زرتشتی در شورای شهر یزد حضور دارد».
دکتر حکیمزاده سپس به حضور مدیران
دوره پیشدبستانی
استانهای
سراسر کشور در این همایش اشاره کرد و افزود: «استقبال مدیران دوره پیشدبستانی در این همایش
نشان میدهد
که سند تحول بنیادین نظام آموزشی را درک کردهاند و به ندای آن و اولویتهای مربوط به آن در
دوره کودکی، پیشدبستانی
و دبستانی پاسخ مثبت دادهاند».
دکتر
دانافر: این همایش برگرفته از سند تحول بنیادین است
دکتر
عباسعلی دانافر، مدیر کل آموزشوپرورش استان یزد، در
آغاز این همایش ضمن خیر مقدم به مهمانهای حاضر، برگزاری اولین همایش ملی هویت
کودکان ایران اسلامی را فرصتی مغتنم دانست و گفت: «با توجه به ابعاد رشد متوازن کودکان
و در نظر داشتن فرهنگ غنی ملی و آموزههای دین مبین اسلام، باید نسبت در مقوله
مهم و حیاتی هویت در دوره پیشدبستانی تأملی دوباره کنیم».
جالب است بدانید که
در سند تحول بنیادین آموزشوپرورش کلمه «هویت» 27 مرتبه آمده است و هویت ملی ایرانی در آن
مورد تأکید جدی قرار گرفته و براساس همین سند، برنامهها و سیاستهای کلی نظام آموزشی کشور تدوین شده
است.
لذا با توجه به تأثیرگذاری
و اهمیت انکارناپذیر دوره تربیتی پیشدبستانی در شکلگیری هویت کودکان، اکنون بستر مناسبی
فراهم شده است که در راستای ترویج، تقویت و تعمیق هویت اسلامی ـ ایرانی، دستاوردهای
علمی تبادل شود. پس این همایش فرصتی برای تبادل دستاوردهای علمی از طریق ارائه
اطلاعات و یافتههای
علمی در مسیر هویتیابی و هویتدهی به نسل آینده کشور است».
رئیس اولین همایش ملی
هویت کودکان ایران اسلامی ابراز امیدواری کرد: «این همایش زمینه جلب توجه دستاندرکاران تعلیموتربیت کشور به رشد و
تعالی دوره پیشدبستانی
را بیش از پیش فراهم میکند و همچنین باعث میشود که هماهنگی لازم برای شکلدهی هویت یکپارچه دینی،
ملی، فردی و اجتماعی نوآموزان صورت گیرد».
دکتر دانافر افزود:
«این همایش بهصورت
کامل برگرفته از سند تحول بنیادین آموزشوپرورش است و گره خوردن آن با سند تحول
بنیادین سبب شده است که این سند همچون چتری بر تمام بخشهای همایش گسترده شود و زمینهساز فعالیتهای ناب و قابل تقدیر
آینده گردد».
مشاور
وزیر آموزشوپرورش: از دوره دبستانی و پیشدبستانی غفلت کردیم
رضا
مددی، مشاور وزیر آموزشوپرورش و رئیس اجرای
سند تحول بنیادین در آموزشوپرورش، طی سخنانی در این همایش گفت: «در دهه 1360 و در آن شرایط
جنگی، با نظارت شورای عالی انقلاب فرهنگی، دستگاه تعلیموتربیت مبادرت به تدوین سندی کرد که در
آن، دوره ابتدایی دوره اساسی دانسته شده بود اما از سال 1368 به بعد، بر دوره
متوسطه متمرکز شدیم و متأسفانه از دوره دبستان غفلت کردیم. نهایتاً در سال 1382 با
تصویب دولت، سند تحول بنیادین در دستور کار قرار گرفت».
وی افزود: «امروز
جامعه به بحران هویتی مواجه است و نظام تعلیموتربیت باید در مسیر تحقق هویت تلاش کند.
خوشبختانه، موضوع هویت هم در سند تحول بنیادین مورد تأکید جدی قرار گرفته و شامل
هویت انسانی، دینی و ملی است. موضوع تربیت بر مقوله هویت متمرکز شده و در چشمانداز ایران 1404،
مدرسه نقطه اتکای دولت و ملت و عامل توسعه و پیشرفت و تعالی کشور است.
مددی با بیان اینکه
اگر به دنبال پیشرفت همهجانبه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی هستیم، راه رسیدن به آن مدرسه
است، گفت: «محتوای کتابهای درسی باید در مسیر تقویت هویت ملی و فضا و معماری مدرسه باید
در این جهت باشد. فراموش نکنیم که هویت، بهویژه هویت ملی، جزء تأکیدات سند تحول بنیادین
است».
وی خاطرنشان ساخت:
«چهار دهه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، ما مرتکب یک خطای راهبردی (استراتژیک) شدیم
و آن غفلت از دبستان و پیشدبستان بود. این غفلت ناکارآمدی دستگاه تعلیموتربیت را به دنبال
داشت؛ زیرا براساس سند تحول، مسئولیت اصلی آموزشوپرورش توجه به دوره عمومی است. پس ما
باید به دبستان و دوره پیشدبستانی برگردیم و تأکید کنیم که تعلیموتربیت بنیادین در دبستان و پیشدبستانی محقق میشود و تا زمانی که این
رویکرد اصلاح نشود، ممکن است پیشدبستانی همچنان طفیلی تلقی گردد».
مشاور وزیر آموزشوپرورش در ادامه گفت:
«سند تحول بنیادین، سندی راهبردی است که مسیر آموزشوپرورش را از سال 1390 تا 1404 ترسیم کرده
است و آموزشوپرورش
باید آن را اجرا کند.
سند تحول در بخشهای مختلف تعلیموتربیت برنامههای مشخصی دارد؛
علاوه بر تعریف تعلیموتربیت اسلامی، چرخههای تحولآفرین را مشخص کرده و اهداف و چشمانداز و مأموریتها را تا 1404 بیان
نموده است. بنابراین، هر اقدامی که در آموزشوپرورش بخواهد انجام شود باید ذیل این
سند صورت بگیرد. با تصویب سند تحول، بلاتکلیفی و فقدان فلسفه رفع شده و نقشه راه
در اختیار آموزشوپرورش
قرار گرفته است و در آن مشخص شده که ما چه نوع آموزشوپرورش و مدرسهای میخواهیم».
وی تأکید کرد: «در
وزارتخانه
نباید بهصورت
سلیقهای
عمل کنیم؛ زیرا سند تحول مسیر را مشخص کرده و نقشه راه مشخص است.
سند تحول در همه
موارد چارچوب خاص خود را دارد و سندی راهبردی، با چشماندازی بلند برای دستگاه تعلیموتربیت محسوب میشود.
معاون
آموزش ابتدایی استان یزد: هویت و کودکان دو کلیدواژه اصلی سند تحول بنیادیناند
سعیده
بهادرزاده، معاون آموزش ابتدایی
آموزشوپرورش
استان یزد، از سخنرانان دیگر این همایش بود. ایشان با بیان اینکه توجه به هویت کودکان
و تربیت صحیح آنها
یکی از ضروریترین
نیازهای بقای هر جامعه است، گفت: «اولین همایش ملی هویت کودکان ایران اسلامی آغازی
برای تربیت صحیح و مؤثر نسل آینده است؛ زیرا فعالیتهای تربیتی در سالهای اول زندگی، نقش مهمی در شکلگیری شخصیت افراد در
دوران بزرگسالی ایفا میکنند».
وی این همایش را شروع
یک جنبش علمی عظیم در محافل فرهنگی و هنری کشور دانست و اظهار داشت: «هویت و کودکان
دو کلیدواژه مهم در سند تحول بنیادین آموزشوپرورشاند. اما کودکان از مظلومترین گروه سنی هستند که
گاه در میان دیگر گروههای سنی دیده نمیشوند».
دبیر اجرایی این همایش
افزود: «اگر ما خواستار جامعهای متعالی هستیم، باید بذرهای آن را در دوره کودکی در ذهن و
روان کودک بکاریم تا در آینده ثمره شیرینش را بچینیم».
وی با بیان اینکه مهمترین هدف این همایش،
جلب توجه مسئولان به حوزه تعلیموتربیت بهویژه در سنین کودکان پیشدبستانی است، گفت: «اولین همایش ملی هویت
کودکان ایران اسلامی در شش قالب آثار علمی ـ هنری برنامهریزی شده و این قالبها شامل مقالات علمی،
قصهگویی،
دکلمه، عکس، فیلم کوتاه و سرودهای کودکانه با عنوان آواها و نواهای بومی ـ محلی
است».
بهادرزاده با بیان اینکه
از دو سال پیش تاکنون مسئولیت کمیته معین هویت کودکان ایران اسلامی به استان یزد
واگذار شده است، افزود: «در مجموع، دو هزار و 199 اثر به دبیرخانه همایش ارسال شده
و کل آثار دریافت شده شامل 415 مقاله علمی، 118 فیلم کوتاه، 145 سرود کودکانه (آواها و نواهای بومی ـ
محلی)، 1161 عکس، 125 دکلمه و 235 اثر در حوزه قصهگویی است که آخرین دستاوردهای استادان،
معلمان، پژوهشگران و صاحبنظران در زمینه هویت کودکان میباشد».
معاون آموزش ابتدایی
استان یزد در ادامه گفت: «200 مقاله در این همایش پذیرفته شد که 52 مقاله از آنها بهعنوان مقالات برتر
برای سخنرانی انتخاب شدند و در پایان همایش از بیست نفر شرکتکننده برتر همایش تجلیل میشود».
وی افزود: «در این
همایش 12 کارگاه جنبی آموزشی بهطور همزمان برگزار شد و 3800 ساعت در این کارگاهها آموزش دیدند».
بهادرزاده در پایان
گفت: «توجه به بهسازی نیروی انسانی و تقویت صلاحیت حرفهای آموزگاران و مربیان یکی از مهمترین دستاوردهای این
همایش است».
دبیر
شورای عالی آموزشوپرورش: دوره کودکی بهترین زمان برای هویتیابی است
دکتر
مهدی نوید ادهم، دبیر شورای عالی
آموزشوپرورش،
در مراسم اختتامیه این همایش که در شهر یزد برگزار شد، به فرهنگ غنی استان یزد
اشاره کرد و گفت: «استان یزد بسیاری از فرهنگهای ایرانی اسلامی را در خود جای داده
است. فرهنگ یزد یک فرهنگ ملی است که با زحمت نیاکان و بزرگان این دیار شکل گرفته
است و باید از آن محافظت شود».
وی بر ضرورت مبادلات
فرهنگی بین یزد و سایر استانهای کشور تأکید کرد و گفت: «همانطور که بادگیرها و قناتهای استان یزد ارزش
ملی محسوب میشوند،
قنوت و قناعت مردمان یزد نیز ارزش ملی هستند که باید به بیرون از استان یزد انتقال
پیدا کنند».
دبیر شورای عالی
آموزشوپرورش
اجرای سند تحول بنیادین را اصلیترین هدف وزارت آموزشوپرورش دانست و گفت: «مصمم هستیم آموزشوپرورشی را که از زخمهای کهنه و مشکلات زیاد
رنج میکشد،
براساس سند تحول بنیادین به آموزشوپرورش مطلوبی تبدیل کنیم که مردم ایران از خروجی آن راضی
باشند».
او یکی از اصلیترین بحثهای سند تحول بنیادین
را کلیدواژه هویت دانست و گفت: «این همایش به یکی از اصلیترین بحثهای سند تحول بنیادین، یعنی هویت،
پرداخته است. این همایش به جز پرداختن به هویت بهعنوان یکی از کلیدواژههای اصلی سند تحول بنیادین
آموزشوپرورش،
به دوره پیشدبستانی
اختصاص دارد. وی افزود: «تعلیموتربیت از دوره پیشدبستانی آغاز میشود و ما باید بحث تعلیموتربیت را از این
دوره آغاز کنیم. ما در چهار دهه گذشته خطایی راهبردی (استراتژیک) داشتیم که من نام
آن را کوچک انگاشتن آموزشوپرورش گذاشتهام. این خطا باید جبران شود و راه جبران آن توجه به دوره پیشدبستانی و ابتدایی
است».
نوید ادهم در ادامه
افزود: «کلید توسعه، تعلیموتربیت، ارتقای فرهنگ و حل مشکلات جامعه در دوره پیشدبستانی و دبستانی
است. خوشبختانه این همایش به خوبی به این مسئله پرداخته و در نامگذاری خود بعد از هویت
کودکان ایران اسلامی از دوره پیشدبستانی یاد کرده است».
دبیر شورای عالی
آموزشوپرورش
سپس به هویتهای
چهارگانه قومی، ملی، مذهبی و مدرن، که در سند تحول بنیادین آمده است، اشاره کرد و
گفت:
«هویت و انسجام ملی دو روی یک سکهاند و اگر به هرکدام از آنها آسیبی وارد شود، دیگری نیز از آن
متضرر خواهد شد».
وی دوره کودکی را
بهترین زمان برای هویتیابی دانست و گفت: «هرکدام از هویتهای چهارگانه بخش مهمی از هویت فرزندان ایران را شکل میدهند و گسست و فاصله
بین این هویتها
صدمات جبرانناپذیری
به کشور وارد میکند».
نوید ادهم در پایان
تأکید کرد: «باید بین چهارگانه هویتی تعامل و توازن ایجاد شود و هیچکدام قربانی دیگری
نشود. هویت ایرانی و اسلامی دوگانه نیست، هویتی واحد و به هم پیوسته است. ایرانی
بودن و مسلمان بودن ما درهمتنیده است و افراط و تفریط در رابطه با هر یک از ابعاد هویت
آثار منفی به جا خواهد گذاشت».