روز اول آگوست 2018، هجدهمین
«کنگره بینالمللی
ریاضیدانان1»
در شهر ریودوژانیرو، توسط شیگوفِمی موری رئیس «اتحادیه بینالمللی ریاضی2»، هلگه هولدن-
معاون یا دبیر اول اتحادیه و مارسِلو ویانا3 دبیر کمیته علمی کنگره و رئیس
مؤسسه تحقیقی ایمپا، رسماً افتتاح شد. طبق سنت همیشگی این کنگره، برندگان جایزه فیلدز
در مراسم افتتاحیه معرفی میشوند. در میان بهت و حیرت همه ایرانیان، برای بار دوم نیز یک ریاضیدان ایرانی برنده جایزه
فیلدز شد. وی کوچر بیرکار از مریوان و استاد دانشگاه کمبریج، بود. با شنیدن نام ایران
و نام این فرزند ایران، اشک شوق بر گونههای خیلیها روان شد، چه آنهایی که حضور داشتند و چه آنهایی که بهصورت مجازی و بهطور همزمان، مراسم را میدیدند. باز هم نام ایران
در بالاترین مرتبه ریاضیات جهان، درخشید و پرآوازه شد. در ضمن، اتفاق عجیب و نادری
هم رخ داد که بیشتر از معمول، نام کوچر شنیده شد! اتفاق این بود که وقتی یکی از استادان
دانشگاه کردستان که از قبل کوچر بیرکار را میشناخت، برای تبریک گفتن به او رفت و مشغول
روبوسی بودند، کیف کوچر که جایزه در آن بود، در کسری از ثانیه ربوده شد! کسی باور نمیکرد که راست باشد. اما
وقتی شب در شبکه سراسری خبر در برزیل شنیدیم، دیگر شکی باقی نماند!
چهار
برنده مدال فیلدز سال 2018
چهار نفر برنده جایزه
فیلدز که توسط «اتحادیه بینالمللی ریاضی» انتخاب شده بودند، در روز افتتاحیه «کنگره بینالمللی ریاضیدانان» در سال 2018، جایزه
خود را از رئیس این اتحادیه، دریافت کردند که در این گزارش، به معرفی اجمالی هر یک
پرداخته میشود.
کوچَر بیرکار4
(فریدون درخشانی)؛ در سال 1978 (1357)، در روستای نِی از توابع شهر مریوان در ایران
به دنیا آمد. خانواده کوچر، کشاورز هستند. او تا پایان دوره راهنمایی تحصیلی (پایه
هشتم فعلی) به مدرسه روستایی رفت و چون آن روستا دبیرستان نداشت، برای ادامه تحصیل
تا اخذ دیپلم، به مریوان رفت. برادرش و کوهستان، هر دو در ریاضیدان شدن او نقش برجستهای ایفا کردند؛ برادرش
او را با کتابهای
عمومی ریاضی و مسائل ریاضی آشنا کرد و کوهستان، آرامش فکر کردن و تعمق را به وی آموخت.
کوچر پس از قبولی در کنکور، وارد رشته ریاضی دانشگاه تهران شد و در دوره کارشناسی،
بهعنوان
عضو تیم مسابقه ریاضی دانشگاه تهران که در ایران مدال آورده بودند، برای مسابقه جهانی
عازم انگلستان شد و تصمیم گرفت تا عشق به ریاضیاش را در آنجا دنبال کند. وی پس از دریافت
مدرک دکترای ریاضی خود از دانشگاه ناتینگهام، در دانشگاه کمبریج استخدام شد و استاد
تمام آن دانشگاه است. به باور او، «ریاضیدانِ بدونِ رویا، ریاضیدان نیست.»
پیتر شولز5
متولد 1987 (1366)، دو سال قبل از فرو ریختن دیوار برلین، در آلمان شرقی آن زمان به
دنیا آمد. او از جمله جوانترین برندگان جایزه فیلدز در تاریخ آن است. پدر و مادر شولز، هر
دو دارای تحصیلات بالا بوده و خودش نیز در «المپیاد بینالمللی ریاضی6» که مخصوص دانشآموزان است، سه بار مدال
طلا و یک بار مدال نقره گرفت. به نظر میرسد که پیتر، در همه زندگیاش شتاب داشته و به این
دلیل، دوره کارشناسی خود را طی سه نیمسال تحصیلی (یک سال و نیم) و دوره کارشناسی
ارشدش را در دو نیمسال تحصیلی (یک سال) به اتمام رساند و در سن 24 سالگی در دانشگاه
بُن در آلمان، به مرتبه استاد تمامی رسید. از سال 2018 نیز رئیس مؤسسه ماکس پلانک شده است.
آلِسیو فیگالی7؛
متولد سال 1984 (1363) در ایتالیا است. او هم، پدرش استاد دانشگاه و مادرش دبیر دبیرستان
است. فیگالی پس از شرکت در المپیاد بینالمللی ریاضی، بیش از قبل نسبت به ریاضی
شور و شوق پیدا کرد. فیگالی مدرک کارشناسی خود را طی دو سال تحصیلی، از دانشگاه پیزا
در ایتالیا گرفت. سپس عازم فرانسه شد و دوره دکتری خود را در آنجا گذراند. فیگالی در
23 سالگی، در پاریس دکتری خود را گرفت و در سال 2011، همزمان در «انستیتو تکنولوژی فدرال زوریخ8»
و دانشگاه تگزاس در آستین، استخدام شد و در 25 سالگی، استاد تمام شد.
سدریک ویلانی9-
برنده جایزه فیلدز در سال 2010 و استاد راهنمای مشترک فیگالی، وی را ریاضیدانی توصیف نمود که در
ریاضیاتی که تولید میکند، تلفیق شاخههای گوناگون ریاضیات حول محور آنالیز ریاضی،
به وضوح دیده میشود
و یادآور شد که وی، سرعت خیرهکنندهای در جذب و هضم حجم وسیعی از مباحث را با هم دارد و به این دلیل،
وی را سزاوار لقب «اسفنج ریاضی10» دانسته است.
اَکشای وِنکاتِش11؛
در خانوادهای
که از اقلیت «تامیل» هستند، در سال 1981 (1360) در دهلینو در هندوستان به دنیا آمد و در دو سالگی،
همراه خانواده به استرالیا مهاجرت کردند. مادر وی استاد علوم کامپیوتر در دانشگاه دیکینز
و پدرش مهندس تحصیلکرده است. او نبوغ خود را چنان بروز داد که در 11 سالگی در المپیاد
بینالمللی
فیزیک و در 12 سالگی، در المپیاد بینالمللی ریاضی شرکت کرده و در هر دو، موفق
به کسب مدال شد. ونکاتِش در 13 سالگی دیپلم، در 16 سالگی مدرک کارشناسی ریاضی و در
20 سالگی از دانشگاه پرینستون، دکترای ریاضی خود را گرفت. او تا تابستان 2018، استاد
دانشگاه استانفورد بود و از آن به بعد، در دانشگاه پرینستون فعالیتهای پژوهشی ریاضی خود
را ادامه داده است.
ادای
احترام به «چراغ تابان» مریم میرزاخانی12
به درخواست کمیته بانوان
انجمن ریاضی ایران و اجماع اعضای «نشست جهانی برای زنان در ریاضی13» توسط
کمیته زنان «اتحادیه بینالمللی ریاضی»، سال روز تولد زندهیاد مریم میرزاخانی، بهعنوان «روز زنان و ریاضی»
نامگذاری
شد. همچنین در این کنگره، نمایشگاه زیبایی برای ادای احترام به وی، بر پا شده بود و
دفتر یادبودی هم برای بازدیدکنندگان آماده شده بود تا احساس خود را نسبت به وی و کارهایش،
بنویسند.
برنامه
حمایت مالی «آغوش گشوده14» از شرکتکنندگان
در این کنگره، با حمایت
مالی «اتحادیه بینالمللی ریاضی» و «مؤسسه تحقیقات ریاضی محض و کاربردی برزیل15»
که برگزارکننده آن بود، تعداد زیادی از شرکتکنندگان، بورس کامل سفر دریافت نمودند که
در بین آنان، به بیش از 30 نفر از ایران، این بورس داده شد.
کنگره پس از نُه روز سرشار
از فعالیتهای
متنوع ریاضی، روز 9 آگوست 2018 به پایان رسید. در این کنگره، بیش از 3000 شرکتکننده از 114 کشور حضور
داشتند. به گفته برگزارکنندگان، بیش از 1500 نفر پشت صحنه تلاش کردند تا این اتفاق
مهم بیفتد. شهر سنپترزبورگ در سال 2022، میزبان کنگره بینالمللی ریاضیدانان، خواهد بود.
پینوشتها
1.
International Congress of Mathematicians: ICM
2.
International Mathematics Union: IMU
3.
Marcelo Viana
4.
Caucher Birkar
5.
Peter Scholze
6.
International Mathematics Union: IMU
7.
Alessio Figalli
8.
Swiss Federal Institute of Technology Zurich: ETH
9.
Cedric Villani
10.
Mathematics Sponge
11.
Akshay Venkatesh
12.
Tributes Paid to “Shining Light” Maryam Mirzakhani
13.
World Meeting for Women in Mathematics
14.
Open Arm
15.
IMPA – Instituto de Matemática Pura e Aplicada and SBM – Sociedade Brasileira
de Matemática