با توسعه فناوری، استفاده از شبکههای اجتماعی در میان اقشار جامعه، بهخصوص جوانان و نوجوانان گسترش یافته
است، اما متأسفانه غالباً تنها برای ارتباط اجتماعی و دوستیابی از این
شبکهها استفاده میشود و کمتر قابلیتهای آموزشی آنها مورد توجه قرار میگیرد. در صورتی که مدیریت صحیح این شبکهها میتواند بر تقویت خرد جمعی، حل مسئله، انگیزه
و رقابت سالم تأثیرگذار باشد. در واقع، معلمان میتوانند از قابلیتهای شبکههای اجتماعی برای تعلیموتربیت دانشآموزان بهره ببرند.
متخصصان تعلیموتربیت باید توجه کنند که ظهور فناوریهای نوین شکاف بین نسلهای جدید و گذشته را بسیار عمیقتر کرده است. امروزه کودکان و نوجوانان
با ردوبدل کردن اطلاعات با یکدیگر در
زمانی کوتاه، میتوانند به حجم بالایی از
اطلاعات دسترسی پیدا کنند. اما متأسفانه این حجم از اطلاعات هدایت شده نیست، لذا
بهجای تقویت تفکر، موجب کاهش تمرکز
میشود. در این شرایط، یادگیری کار
با شبکههای اجتماعی، برای معلمان نسل
جدید، به منظور هدایت دانشآموزان، بسیار ضروری است. در این
صورت، معلمان میتوانند علاوه بر ارتقای حس صمیمیت
و همدلی با دانشآموزان، از چیستی اطلاعاتی که بین
دانشآموزان رد و بدل میشود آگاهی یابند و آنها را هدایت و مدیریت کنند.
اینستاگرام یکی از شبکههای اجتماعی است که در میان دانشآموزان بسیار محبوب است. این شبکه به
خاطر قابلیت بالایی که در ارسال و به اشتراکگذاری اطلاعات به صورت تصویر و ویدئو
دارد، در بین نوجوانان محبوبیت بیشتری کسب کرده است. اما در مقایسه با دیگر پیامرسانها، از اینستاگرام کمتر برای تشکیل گروه
استفاده میشود. در صورتی که با اینستاگرام
نیز میتوان گروه تشکیل داد و از طریق
آن اطلاعات را به اشتراک گذاشت. در ادامه، شیوههایی را شرح میدهیم که مدیران و معلمان میتوانند از قابلیتهای اینستاگرام در آموزشوپرورش دانشآموزان بهره گیرند.
برای مثال، مدیر مدرسه میتواند با هماهنگی آموزشوپرورش منطقه، یک صفحه اینستاگرام تشکیل
دهد و از دانشآموزان بخواهد عکسهایی را که در سفرهایشان میگیرند، در اینستاگرام مدرسه قرار دهند.
این فعالیت، بهخصوص در تعطیلات نوروز، بهتر
انجام میگیرد، زیرا در این دوران
معمولاً دانشآموزان بیشتر به مسافرت میروند و میتوانند از مکانهای گردشگری و سوغات شهرستانها عکس بگیرند و به همراه توضیحات در اینستاگرام
مدرسه به اشتراک بگذارند. حتی برای دانشآموزانی
که به مسافرت نمیروند، تعطیلات زمان مناسبی است
تا از دیدنیهای شهر خود مانند موزهها و مراکز گردشگری و تفریحی بازدید
کنند و تصویرهایشان را به اشترک بگذارند. از دانشآموزان بخواهید هر تصویر را با توضیحات
دقیق آن ارسال کنند. برای مثال، اگر از تخت جمشید تصویری فرستادند، حتماً ضمن معرفی
آن، دو یا سه خط توضیح در مورد آن بنویسند.
مدیر مدرسه، پس از پایان تعطیلات عید که معمولاً
کلاسها اوقات آزاد بیشتری دارند، میتواند مسابقهای از تصویرهایی که دانشآموزان ارسال کردهاند برگزار کند. برای مثال، دانشآموزان را در سالن اجتماعات مدرسه جمع
کند و در مورد تصویرها سؤال کند؛ برای مثال: سوغات شهر سمنان چیست؟ صنایع دستی زاهدان چیست؟
برگزاری این قبیل مسابقات،
علاوه بر ایجاد نشاط و شادی دانشآموزان، آنها را با استانها و شهرهای ایران بیشتر آشنا میکند. در واقع، مدیر مدرسه با این شیوه
نوعی آموزش غیررسمی هدایت شده ارائه میکند که تأثیر چشمگیری بر تقویت انگیزه و
علاقه دانشآموزان خواهد داشت.
معلمان نیز میتوانند از اینستاگرام در کلاس درس خود
استفاده کنند. مثلاً معلمان هنر یا کار و فناوری میتوانند از دانشآموزان بخواهند از کارهای خود عکس یا فیلم
بگیرند و آنها را در صفحه اینستاگرام کلاس
به اشتراک بگذارند. در درس علوم، معلم میتواند
از دانشآموزان بخواهد تصویرهایی از حیوانات
را به همراه توضیحاتی در مورد آن حیوان شامل نام، محل زندگی، خوراک، تخمگذار یا بچهزا بودن و اهلی یا وحشی بودن به اشتراک
بگذارند. این فعالیت در مورد گیاهان و درختان نیز انجام شدنی است. این قبیل فعالیتها در فضای اینستاگرام میتواند اطلاعات کتاب درسی را نیز گسترش
دهد. برای مثال، ممکن است کتاب درسی در طبقهبندی حیوانات، چهار یا پنج نوع پرنده را
که تخم گذارند معرفی کرده باشد، اما دانشآموزان
میتوانند با استفاده از اینترنت
تصویرهای بیشتری از پرندگان را جستوجو کنند و در اینستاگرام قرار دهند. این
فعالیت دانش آنها را در مورد پرندگان بیشتر میکند.
همانطور که اشاره شد، معلمان همچنین میتوانند با استفاده از اینستاگرام گروه
تشکیل دهند. اگر معلم با دانشآموزان یک یا چند کلاس خود یک
گروه تشکیل دهد (مثلاً معلم درس هنر که همه پایههای هشتم مدرسه را تدریس میکند، یک گروه تشکیل دهد که شامل همه
دانشآموزان پایه هشتم باشد) میتواند در هر زمان که لازم باشد، به هر یک
از دانشآموزان پیام ارسال کند.
در ادامه، شیوه تشکیل گروه در اینستاگرام
را شرح میدهیم.
برای تشکیل گروه در صفحه اینستاگرام،
روی علامت خانه کلیک کنید (شکل1). سپس روی علامت فلش در
بالای صفحه کلیک کنید (شکل 1).
صفحهای باز میشود که بالای آن علامت «+» قرار دارد
(شکل 2). اگر روی این علامت کلیک کنید میتوانید
صفحاتی را که قصد دارید آنها را در گروه قرار دهید پیدا
کنید (شکل3). برای این کار روی دایرههایی
که جلوی نام هر صفحه قرار دارد کلیک کنید (شکل3).
پس از آنکه اسامی اعضای گروه را
انتخاب کردید (شکل 4)، برای تشکیل گروه باید پیامی برای اعضا ارسال کنید (شکل 4). با ارسال پیام، صفحهای مانند شکل 5 ظاهر میشود. میتوانید گروه را نامگذاری کنید. کافی است در بالای صفحه، روی
علامت «!» کلیک و نام جدید گروه را تایپ کنید.
با استفاده از گروه در اینستاگرام، علاوه بر آنکه دانشآموزان میتوانند اطلاعات را در گروه به اشترک
بگذارند، معلم نیز میتواند برخی از دانشآموزان را انتخاب و پیامی خصوصی برای آنها ارسال کند. در گروه اینستاگرامی،
معلم همچنین میتواند مسابقه «تصویر و تفسیر» نیز
اجرا کند. به این ترتیب که یک تصویر را در اینستاگرام قرار دهد و از دانشآموزان بخواهد آن را تفسیر و با یکدیگر
در فضای مجازی بحث و گفتوگو کنند. تصویرها میتوانند از بخش «تصویر و تفسیر» مجله رشد
تکنولوژی آموزشی نیز انتخاب شوند و بهترین پاسخ برای مجله ارسال شود. تمرینهایی از این قبیل سواد تصویری دانشآموزان را بیشتر میکند. علاوه بر تصویر، معلم میتواند در اینستاگرام ویدئو نیز ارسال کند و از دانشآموزان بخواهد آن را تفسیر کنند.
جمعبندی
امروزه استفاده از شبکههای اجتماعی در میان نوجوانان موجب شده
است به حجم بالایی از اطلاعات (متن، تصویر و ویدئو) دسترسی
داشته باشند. از اینرو، مدرسهها باید بیش از گذشته اطلاعاتی را که
دانشآموزان به آنها دسترسی دارند مدیریت کنند. امروزه دانشآموزان باید یادبگیرند از این قبیل
فناوریها، تا آنجا که ممکن است، برای
بهبود آموزش خود بهره ببرند. به عبارت دیگر، باید اطلاعاتی را که هیچ سود آموزشی
ندارند (و چه بسا ضرر نیز دارند) تشخیص
دهند و حذف کنند. دانشآموزان باید یاد بگیرند فقط روی
اطلاعات مفید تمرکز کنند.