مقاله‌ای از رشد آموزش زیست ‌شناسی
۲۳ اَمرداد ۱۳۹۷ ۰۸:۰۹
ارنست میر,ذات‌ باوری,رویکرد جمعیتی داروین,تراپسیدها,عرفان خسروی
بارقه‌هایی متأخر از طرز فکری متقدم، عنوان مقاله‌ای است که در فصلنامه «رشد آموزش زیست ‌شناسی» منتشر شده است. در این مقاله با دامن‌گیرترین کژفهمی‌ها نسبت به نظریه تکامل آشنا می‌شویم.
در ابتدای این مقاله آمده است: «بیش از یک‌ونیم سده از انتشار کتاب معروف داروین، با عنوان اختصاری «خاستگاه گونه‌ها» می‌گذرد. طی این مدت، نظریه تکامل داروین متحول، روزآمد و کامل‌تر از روایت خود داروین شده و سرانجام گفتمان غالب در دنیای زیست‌شناسی را از آن خود کرده است. جدال بر سر درستی این نظریه اکنون بحثی حاشیه‌ای و خارج از حوزه علم زیست‌شناسی شمرده می‌شود و محل نزاع آخرین منتقدان این نظریه، حقانیت یا بطلان علم‌گرایی و چند و چون متافیزیک علم (مثلاً فرض‌های پیشینی مترتب بر نظریات علمی) است.»

در ادامه آمده است: «کارل پوپر، یکی از مهم‌ترین فیلسوفان علم سده بیستم، نظریه انتخاب طبیعی داروین را در دوره‌ای «ابطال‌ناپذیر» تلقی کرد و آن را «برنامه پژوهشی متافیزیکی» نامید؛ اما بعدها معترف شد که اشتباه کرده و نظریه انتخاب طبیعی را نظریه‌ای علمی دانست. برخی حتی عقیده دارند بازنمایی انتخاب طبیعی در قالب معادله پرایس آن را اثبات و تبدیل به اصلی علمی می‌کند. اما با وجود این اقبال نظری، هنوز در ادبیات زیست‌شناسی معاصر ردپای باورهایی دیده می‌شود که در تعارضی جدی با نظریه تکامل قرار دارند؛ گویی که این نظریه هنوز محتاج تبیین است، حتی برای کسانی که آن را پذیرفته‌اند.»

نویسنده در ادامه به تاریخچه ذات‌باوری کلاسیک در زیست‌شناسی اشاره کرده است. نویسنده در پاسخ به این سؤال که «آیا ذات‌باوری مرده است؟» تأکید دارد: «برخی کوشیده‌اند تا نشان دهند حتی اطلاق ذات‌باوری به افلاطون و ارسطو و کارل لینه، تحریری فاقد دقت است. عمده دعوی ایشان این است که نمی‌توان کلیه دستاوردهای طبیعی‌دانان پیش از داروین را به چوب ذات‌باوری زد و جنبه‌هایی متباین با ذات‌باوری نیز در آثار پیشینیان طبیعی‌دانان دیده می‌شود. به‌رغم ایشان، می‌توان ذات‌باوری را به‌عنوان حالتی اولیه در نگرش انسان به طبیعت شمرد و در نتیجه، سیر پیدایش نگرش‌های غیرذات‌باورانه را در آثار طبیعی‌دانان دنبال کرد. این نگاه، به‌ویژه نشان‌ می‌دهد که زیست‌شناسی مانند «ارنست میر»، چگونه در عین انتقاد از آن‌چه که ذات‌باوری پیشینیان می‌دانست، متشبث به ذات‌باوری می‌شود. می‌توان ذات‌باوری «ارنست میر» و پس از او را، بارقه‌هایی متأخر از طرز فکری متقدم شمرد.

گرچه این‌طور به‌نظر می‌رسد که اهمیت محوری نظریه تکامل داروین در زیست‌شناسی امروز به خوبی فهمیده شده و حتی برخلاف نظرات محکم «ارنست میر»، اکنون رده‌بندی فیلوژنتیک کاملاً پذیرفته شده در جهان زیست‌شناسی است، اما نگاهی به اخبار علمی و ادبیات ترویج علم در سراسر جهان، به‌روشنی نشان می‌دهد که ذات‌باوری هنوز زنده است.»



نویسنده: عرفان خسروی
کلیدواژه ها: ارنست میر، ذات‌ باوری، رویکرد جمعیتی داروین، تراپسیدها.

• لینک مقاله

منبع: فصلنامه رشد آموزش زیست‌ شناسی، شماره ۱۰۸، بهار ۱۳۹۷
تعداد بازدید : ۱,۲۸۲
کد خبر : ۲,۸۱۶
ایمیل را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 1000
نظر خود را وارد کنید