در رشد آموزش جغرافیا
۴ تیر ۱۳۹۷ ۱۲:۲۲
آلودگی سفره‌ های کارستی زیرزمینی
علل آسیب‌ پذیری شدید سفره‌ های کارستی زیرزمینی و منابع این آلایندگی، موضوع یکی از مقالات شماره جدید فصلنامه رشد آموزش جغرافیا است.

در ابتدای مقاله می‌خوانیم: «کارست ناحیه‌ای است با هیدرولوژی و سیمای متمایز که باعث ایجاد محیطی منحصر به فرد شده است. این سیمای متمایز، از حلّالیت بالای سنگ و توسعه تخلخل ثانویه به‌وجود آمده است. کارست در سنگ‌های کربناته و تبخیری (گچ و نمک) ایجاد می‌شود. نتیجه تخلخل ثانویه، ایجاد پدیده‌های کارستی از قبیل چاله‌های کارستی، مجاری کارستی، غار، پولیه، گرایک و چشمه‌های بزرگ است. کارست امروزه اصطلاحی رایج در ادبیات فنی زمین‌شناسی، هیدروژئولوژی و ژئومورفولوژی شده است. با وجود تنوع بسیار زیاد در سرزمین‌های کارستی، این جمله آغازین یعنی «هیدرولوژی و سیمای متمایز سرزمین‌های کارستی» طلیعه‌ای است که بسیاری از محققان برای گفتار فنی خویش برگزیده‌اند. کارست، مفهومی فیزیوگرافی است که خاستگاهی جغرافیایی و منشأ زمین‌شناسی با کارکرد مهندسی دارد، البته با عدم قطعیت‌های فراوان. رفتار و ساختار کارست از دو منظر عمده می‌تواند مدنظر قرار گیرد: اول به‌عنوان منبعی برای تأمین نیاز و دوم محلی برای مخاطره.»

به گفته نویسنده، به طور کلی آب‌های زیرزمینی در چند زمینه آسیب‌پذیرند:

آلودگی آب‌های زیرزمینی؛

تغییرات دوره‌ای: تغییر در نوع سنگ و تغییرات سطح ایستایی؛

کارست: تغییرات دوره‌ای + پراکندگی چاله‌های فرونشسته+ آلودگی.

نویسنده مقاله، دلایل آسیب‌پذیری سفره‌های کارستی زیرزمینی در برابر منابع آلاینده انسانی را چنین برشمرده است:

دارا بودن درزها و شکاف‌های وسیع

لایه نازک خاک سطحی

مکانیسم پخش سریع

منابع آلاینده سفره‌های کارستی زیرزمینی بخشی دیگر از این مقاله است. در این بخش آمده است: «به‌طور کلی می‌توان عوامل مؤثر در آلایندگی آب‌های کارستی را چنین طبقه‌بندی کرد:

الف: انتقال آلاینده‌ها (فاضلاب‌ها و پساب‌های شهری) به سیستم هیدرولوژیکی کارست؛

ب: مدفون کردن زباله‌ها و نخاله‌های شهری در سنگ‌چال‌ها و شکاف‌های کارستی و به عبارتی، تبدیل کردن فروچاله‌ها به زمین‌‌انباشت‌ها؛

ج: زهاب‌های آلوده به کود و سموم شیمیایی از اراضی زراعی و باغات و پساب‌های آلوده و فضولات و کودهای دامی در مسیر آب‌ها، رودخانه‌ها و فروچاله‌ها؛

د: انتقال مواد شوینده و آلاینده‌های شیمیایی به حوضه زهکشی کارست و آبخوان.

 

نویسنده: پیمان کریمی‌ سلطانی، دبیر آموزش‌وپرورش قروه

کلیدواژه‌ها: سفره‌ های کارستی زیرزمینی، نقش شهرها، آلاینده، سنگ‌ های کربناته، آسیب‌ پذیری

 

• لینک مقاله

 


منبع: فصلنامه رشد آموزش جغرافیا، شماره ۱۲۰، بهار ۱۳۹۷
تعداد بازدید : ۹۰۲
کد خبر : ۲,۷۸۳
پست الکترونیک را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 1000
نظر خود را وارد کنید